Gold Silver Price : ਸੋਨਾ ਅਤੇ ਚਾਂਦੀ ਖਰੀਦਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ GST ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਵੱਡਾ ਬਦਲਾਅ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲ ਸਕਦਾ ਹੈ। 7 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਹੋਣ ਵਾਲੀ GST Council ਦੀ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਸੋਨਾ, ਚਾਂਦੀ ਅਤੇ ਪਲੈਟਿਨਮ ਦੇ ਆਯਾਤ 'ਤੇ ਬੈਂਕਾਂ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਨਾਮਜ਼ਦ ਏਜੰਸੀਆਂ ਨੂੰ ਮਿਲ ਰਹੀ IGST ਛੋਟ ਖਤਮ ਕਰਨ ਦੇ ਪ੍ਰਸਤਾਵ 'ਤੇ ਚਰਚਾ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਇਸ ਸਮੇਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕੀਮਤੀ ਧਾਤਾਂ ਦੇ ਆਯਾਤ 'ਤੇ 3% IGST ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਕੁਝ ਬੈਂਕਾਂ ਅਤੇ ਨਾਮਜ਼ਦ ਏਜੰਸੀਆਂ ਨੂੰ ਇਸ ਤੋਂ ਛੋਟ ਮਿਲੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਇਹ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਮਨਜ਼ੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਆਯਾਤ ਸਮੇਂ 3% IGST ਦੇਣਾ ਪਵੇਗਾ।
ਹੁਣ ਕੀ ਹੈ ਨਿਯਮ?
ਫਿਲਹਾਲ ਸੋਨਾ, ਚਾਂਦੀ ਅਤੇ ਪਲੈਟਿਨਮ ਦੇ ਆਯਾਤ 'ਤੇ 3% IGST ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਹੈ। ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਤੈਅ ਬੈਂਕਾਂ ਅਤੇ ਨਾਮਜ਼ਦ ਏਜੰਸੀਆਂ ਨੂੰ ਇਸ ਟੈਕਸ ਤੋਂ ਛੋਟ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਹ ਛੋਟ ਸਾਲ 2017 ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਹੁਣ ਸਰਕਾਰ ਇਸ ਵਿਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ 'ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਦਾ ਇੱਕ ਮਕਸਦ ਬੈਂਕਾਂ, ਨਾਮਜ਼ਦ ਏਜੰਸੀਆਂ ਅਤੇ bullion exchanges ਲਈ ਟੈਕਸ ਵਿਵਸਥਾ ਨੂੰ ਇਕਸਾਰ ਕਰਨਾ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਸਰਕਾਰ ਛੋਟ ਕਿਉਂ ਖਤਮ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ?
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ ਦੀ ਮੰਗ ਕਾਫੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਆਯਾਤ ਰਾਹੀਂ ਪੂਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅਪ੍ਰੈਲ ਤੋਂ ਅਗਸਤ 2026 ਦੌਰਾਨ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸੋਨਾ ਆਯਾਤ 3.38% ਵਧ ਕੇ 17.47 ਅਰਬ ਡਾਲਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਸੇ ਸਮੇਂ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਆਯਾਤ 8.81% ਘਟ ਕੇ 1.74 ਅਰਬ ਡਾਲਰ ਰਿਹਾ। ਵੱਧ ਆਯਾਤ ਨਾਲ ਡਾਲਰ ਦੀ ਮੰਗ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵੀ ਵਧਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਕੀਮਤੀ ਧਾਤਾਂ ਦੇ ਆਯਾਤ 'ਤੇ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਵਧੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਕੀ ਸੋਨਾ-ਚਾਂਦੀ ਸਿੱਧੇ 3% ਮਹਿੰਗੇ ਹੋ ਜਾਣਗੇ?
ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ। ਜੇ IGST ਛੋਟ ਖਤਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਆਯਾਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਬੈਂਕਾਂ ਅਤੇ ਏਜੰਸੀਆਂ ਦੀ ਲਾਗਤ ਵਧ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਕੁਝ ਅਸਰ ਅੱਗੇ ਚੱਲ ਕੇ ਕੀਮਤਾਂ 'ਤੇ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਿ ਸੋਨੇ ਜਾਂ ਚਾਂਦੀ ਦੀ ਕੀਮਤ ਸਿੱਧੀ 3% ਵਧ ਜਾਵੇਗੀ। ਕੀਮਤਾਂ 'ਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰੇਟ, ਡਾਲਰ-ਰੁਪਏ ਦੀ ਦਰ, ਆਯਾਤ ਡਿਊਟੀ, ਘਰੇਲੂ ਮੰਗ ਅਤੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਰਗੇ ਕਈ ਕਾਰਕ ਅਸਰ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਵਧ ਚੁੱਕਾ ਹੈ ਆਯਾਤ ਟੈਕਸ
ਸਰਕਾਰ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਸੋਨੇ ਅਤੇ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਆਯਾਤ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਕਦਮ ਚੁੱਕ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਮਈ 2026 ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ ਅਤੇ ਚਾਂਦੀ 'ਤੇ ਆਯਾਤ ਡਿਊਟੀ 6% ਤੋਂ ਵਧਾ ਕੇ 15% ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਪਲੈਟਿਨਮ 'ਤੇ ਇਹ ਡਿਊਟੀ 6.4% ਤੋਂ ਵਧਾ ਕੇ 15.4% ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।