Gold Price Down: ਬਜਟ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਜਿੱਥੇ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਧਿਆਨ ਸੰਸਦ 'ਤੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਸੀ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਕਮੋਡਿਟੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਖਰਾ ਹੀ ਭੂਚਾਲ ਆਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਲਗਾਤਾਰ ਦੂਜੇ ਦਿਨ ਸੋਨੇ ਅਤੇ ਚਾਂਦੀ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਡਿੱਗ ਗਈਆਂ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਅਤੇ ਆਮ ਖਰੀਦਦਾਰਾਂ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਝਟਕਾ ਲੱਗਾ। ਕੁਝ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਆਸਮਾਨ ਛੂਹ ਰਹੇ ਸੋਨੇ ਅਤੇ ਚਾਂਦੀ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ 1 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਬਜਟ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੋਰ ਡਿੱਗ ਗਈਆਂ। ਫਿਊਚਰਜ਼ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਇਸ ਹਫੜਾ-ਦਫੜੀ ਨੇ ਕੀਮਤਾਂ ਨੂੰ ਰਿਕਾਰਡ ਪੱਧਰ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਹੇਠਾਂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪੂਰੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਬਦਲ ਗਿਆ ਹੈ।
ਦੋ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਗਈ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੀ ਤਸਵੀਰ
ਸੋਨੇ ਅਤੇ ਚਾਂਦੀ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਗਿਰਾਵਟ ਕੋਈ ਛੋਟੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਮਲਟੀ ਕਮੋਡਿਟੀ ਐਕਸਚੇਂਜ (MCX) ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ, ਸਥਿਤੀ ਕਾਫ਼ੀ ਚਿੰਤਾਜਨਕ ਜਾਪਦੀ ਹੈ। ਚਾਂਦੀ, ਜੋ ਕਿ 29 ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ ₹4.01 ਲੱਖ ਪ੍ਰਤੀ ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਸੀ, ਅੱਜ ₹2.66 ਲੱਖ 'ਤੇ ਵਪਾਰ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਕੁਝ ਹੀ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ, ਚਾਂਦੀ ਦੀ ਕੀਮਤ ₹1.36 ਲੱਖ ਦੀ ਭਾਰੀ ਗਿਰਾਵਟ ਨਾਲ ਹੇਠਾਂ ਡਿੱਗ ਗਈ ਹੈ।
ਸੋਨਾ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। 29 ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ ₹1.69 ਲੱਖ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਿਆ ਸੋਨਾ ਅੱਜ ਫਿਊਚਰਜ਼ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ₹1.38 ਲੱਖ ਦੇ ਆਸਪਾਸ ਵਪਾਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। 10 ਗ੍ਰਾਮ ਸੋਨੇ ਦੀ ਕੀਮਤ ਅੱਜ ₹1.46 ਲੱਖ ਤੱਕ ਡਿੱਗ ਗਈ ਹੈ। ਅੰਕੜਿਆਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਨ 'ਤੇ, ਸਿਰਫ਼ ਦੋ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ ਦੀ ਕੀਮਤ ₹30,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਡਿੱਗ ਗਈ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਅੱਜ ਸਰਾਫਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਬੰਦ ਹੈ, 30 ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ ਚਾਂਦੀ ₹40,000 ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ ₹9,500 ਦੀ ਗਿਰਾਵਟ ਆਈ। ਇੰਡੀਆ ਸਰਾਫਾ ਅਤੇ ਜਵੈਲਰਜ਼ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ (IBJA) ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਰਾਫਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ 24 ਕੈਰੇਟ ਸੋਨੇ ਦੀ ਕੀਮਤ ₹1.65 ਲੱਖ ਅਤੇ ਚਾਂਦੀ ₹3.39 ਲੱਖ ਪ੍ਰਤੀ ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਤੱਕ ਡਿੱਗ ਗਈ ਸੀ।
ਆਖਿਰ ਕਿਉਂ ਹੋਈ ਇੰਨੀ ਵੱਡੀ ਗਿਰਾਵਟ?
ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਆਈ ਇਸ ਸੁਨਾਮੀ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦੋ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਮੰਨੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਪਹਿਲਾ ਕਾਰਨ ਭਾਰੀ ਮੁਨਾਫਾ ਬੁਕਿੰਗ ਹੈ। ਸੋਨੇ ਅਤੇ ਚਾਂਦੀ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਹੇਠਲੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਖਰੀਦਦਾਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੇ ਮੁਨਾਫਾ ਕਮਾਉਣ ਲਈ ਆਪਣੀ ਹੋਲਡਿੰਗ ਵੇਚਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਇੱਕ ਹੋਰ ਕਾਰਨ ਭੌਤਿਕ ਮੰਗ ਵਿੱਚ ਗਿਰਾਵਟ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕੀਮਤਾਂ ਅਸਮਾਨ ਛੂਹ ਗਈਆਂ, ਤਾਂ ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗ ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਮੰਗ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਗਈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਕੀਮਤਾਂ 'ਤੇ ਦਬਾਅ ਪਿਆ।
ਮਾਰਜਿਨ ਗੇਮ ਨੇ ਗਣਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਵਿਗਾੜਿਆ?
ਇਸ ਗਿਰਾਵਟ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕੀ ਕਾਰਨ ਮਾਰਜਿਨ ਮਨੀ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੈ। ਸੇਬੀ-ਰਜਿਸਟਰਡ ਕਮੋਡਿਟੀ ਮਾਹਰ ਅਨੁਜ ਗੁਪਤਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਤਾਂਬੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸ਼ਿਕਾਗੋ ਮਰਕੈਂਟਾਈਲ ਐਕਸਚੇਂਜ (CME) ਨੇ ਹੁਣ ਸੋਨੇ ਅਤੇ ਚਾਂਦੀ 'ਤੇ ਮਾਰਜਿਨ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਸੋਨੇ 'ਤੇ ਮਾਰਜਿਨ 6% ਤੋਂ ਵਧਾ ਕੇ 8% ਅਤੇ ਚਾਂਦੀ 'ਤੇ 11% ਤੋਂ ਵਧਾ ਕੇ 15% ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਇਸਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝੋ: ਦਰਅਸਲ, ਕਮੋਡਿਟੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਵਪਾਰ ਕਰਨ ਲਈ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਪੂਰੀ ਰਕਮ ਦਾ ਭੁਗਤਾਨ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ, ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਮਾਰਜਿਨ ਜਾਂ ਸੁਰੱਖਿਆ ਵਜੋਂ ਜਮ੍ਹਾ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਐਕਸਚੇਂਜ ਇਸ ਮਾਰਜਿਨ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਵਪਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਮੌਜੂਦਾ ਸਥਿਤੀਆਂ ਨੂੰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਲਈ ਆਪਣੀਆਂ ਜੇਬਾਂ ਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਪੈਸਾ ਨਿਵੇਸ਼ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਪਾਰੀਆਂ ਕੋਲ ਤੁਰੰਤ ਵਾਧੂ ਨਕਦੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਆਪਣਾ ਸੋਨਾ ਅਤੇ ਚਾਂਦੀ ਵੇਚਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਵੇਚਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਕੀਮਤਾਂ ਤਾਸ਼ ਦੇ ਤਾਸ਼ ਵਾਂਗ ਉਤਰਾਅ-ਚੜ੍ਹਾਅ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਵਧੇ ਹੋਏ ਮਾਰਜਿਨ ਕਾਰਨ ਕੀਮਤਾਂ 'ਤੇ ਇਹ ਦਬਾਅ ਜਾਰੀ ਰਹਿਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ।