ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਅਜੇ ਵੀ 2000 ਰੁਪਏ ਦਾ ਨੋਟ ਹੈ, ਤਾਂ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨਾ ਹੋਰ ਵੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਨਵੰਬਰ 2016 ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਨੋਟਬੰਦੀ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਦੇ ਤਹਿਤ 500 ਅਤੇ 1000 ਰੁਪਏ ਦੇ ਨੋਟ ਰਾਤੋ-ਰਾਤ ਚਲਨ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ। ਇਸ ਨਾਲ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਨਕਦੀ ਦੀ ਭਾਰੀ ਘਾਟ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲੀ। ਇਸ ਸੰਕਟ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰਨ ਅਤੇ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਨਕਦੀ ਦੇ ਗੇੜ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਲਈ, ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਜ਼ਿਆਦਾ-ਮੁੱਲ ਵਾਲਾ 2000 ਰੁਪਏ ਦਾ ਨੋਟ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਜੋ ਲੋਕ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਪੁਰਾਣੇ ਨੋਟ ਬਦਲ ਸਕਣ।
98% ਨੋਟ RBI ਕੋਲ ਵਾਪਸ ਆ ਗਏ
2018-19 ਤੱਕ, ਦੇਸ਼ ਦਾ ਨਕਦੀ ਸੰਕਟ ਖਤਮ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਾਰਤੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ (RBI) ਨੇ 2,000 ਰੁਪਏ ਦੇ ਨੋਟ ਛਾਪਣੇ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਸਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਈ 2023 ਵਿੱਚ, ਆਰਬੀਆਈ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕਲੀਨ ਪਾਲਿਸੀ ਦੇ ਤਹਿਤ 2,000 ਰੁਪਏ ਦੇ ਨੋਟ ਵਾਪਸ ਲੈਣ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ।
ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ 2,000 ਰੁਪਏ ਦੇ ਨੋਟਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲਗਭਗ 98% ਆਰਬੀਆਈ ਕੋਲ ਵਾਪਸ ਆ ਗਏ ਹਨ। ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ, ਸਿਰਫ 5,669 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੇ ਨੋਟ ਹੀ ਪ੍ਰਚਲਨ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੇ ਐਡਵੋਕੇਟ-ਆਨ-ਰਿਕਾਰਡ ਬੀ. ਸ਼ਰਵੰਥ ਸ਼ੰਕਰ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ 2,000 ਰੁਪਏ ਦੇ ਨੋਟ 2026 ਤੱਕ ਕਾਨੂੰਨੀ ਟੈਂਡਰ ਰਹਿਣਗੇ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਿਵਹਾਰਕ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਗਿਰਾਵਟ ਆਈ ਹੈ।
ਕੀ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਅਜੇ ਵੀ 2000 ਰੁਪਏ ਦਾ ਨੋਟ ਹੈ?
ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਅਜੇ ਵੀ 2000 ਰੁਪਏ ਦਾ ਨੋਟ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੈਧ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, 7 ਅਕਤੂਬਰ, 2023 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਿਸੇ ਵੀ ਨਿਯਮਤ ਬੈਂਕ ਵਿੱਚ 2000 ਰੁਪਏ ਦੇ ਨੋਟਾਂ ਦਾ ਵਟਾਂਦਰਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਹੁਣ ਇਹਨਾਂ ਨੋਟਾਂ ਨੂੰ ਬੈਂਕ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਬਦਲ ਸਕਦੇ।
ਹਾਲਾਂਕਿ, ਅਜੇ ਵੀ ਇੱਕ ਰਸਤਾ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ RBI ਦੇ 19 ਨਿਰਧਾਰਤ ਦਫਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਵਿੱਚ ₹2000 ਦੇ ਨੋਟ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਇਹ ਦਫਤਰ ਬੰਗਲੁਰੂ, ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ, ਭੋਪਾਲ, ਭੁਵਨੇਸ਼ਵਰ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ, ਚੇਨਈ, ਗੁਹਾਟੀ, ਹੈਦਰਾਬਾਦ, ਜੈਪੁਰ, ਜੰਮੂ, ਕਾਨਪੁਰ, ਕੋਲਕਾਤਾ, ਲਖਨਊ, ਮੁੰਬਈ, ਨਾਗਪੁਰ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, ਪਟਨਾ, ਤਿਰੂਵਨੰਤਪੁਰਮ ਅਤੇ ਬੇਲਾਪੁਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹਨ।
₹2000 ਦਾ ਨੋਟ ਅਜੇ ਵੀ ਵੈਲਿਡ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਸਦਾ ਸਰਕੂਲੇਸ਼ਨ ਲਗਭਗ ਗਾਇਬ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਅਜੇ ਵੀ ਇਹ ਨੋਟ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ RBI ਦਫਤਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰਨਾ ਹੀ ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਵਿਹਾਰਕ ਵਿਕਲਪ ਬਚਿਆ ਹੈ।