ਐਕਸਪੋਰਟ ‘ਤੇ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਲਗਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਹਟਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਭਾਰਤ ਦੇ ਚਾਵਲਾਂ ਦੇ ਨਿਰਯਾਤ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਉਛਾਲ ਆ ਗਿਆ ਹੈ। 2025 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦਾ ਚਾਵਲ ਐਕਸਪੋਰਟ 19.4% ਵਧ ਕੇ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੇ ਦੂਜੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ।
ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਐਕਸਪੋਰਟਰ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਚਾਵਲ ਦੀ ਵਧੀ ਹੋਈ ਸਪਲਾਈ ਨੇ ਥਾਈਲੈਂਡ ਅਤੇ ਵੀਅਤਨਾਮ ਵਰਗੇ ਮੁਕਾਬਲੇਦਾਰ ਦੇ ਸ਼ਿਪਮੈਂਟ ਨੂੰ ਘਟਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਐਕਸਪੋਰਟ ‘ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਕਿਉਂ ਲਗਾਈ ਗਈ ਸੀ?
ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਐਕਸਪੋਰਟ ਵਧਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਚਾਵਲ ਦੀ ਕੀਮਤ ਘੱਟ ਹੋ ਗਈ, ਜੋ ਪਿਛਲੇ ਦਸ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਨੀਵੇਂ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਈ। ਇਸ ਨਾਲ ਅਫਰੀਕਾ ਵਰਗੇ ਕਈ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਚਾਵਲ ਸਸਤਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਪਭੋਗਤਾਵਾਂ ਦੀ ਆਮਦਨ ਘੱਟ ਹੈ। ਦੱਸਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਮਾਰਚ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਐਕਸਪੋਰਟ ‘ਤੇ ਲਗਾਈ ਗਈ ਪਾਬੰਦੀ ਹਟਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਸ਼ਿਪਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਆਈ।
ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਚਾਵਲ ਦੀ ਪਰਯਾਪਤ ਸਪਲਾਈ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਕੀਮਤਾਂ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣ ਲਈ ਗੈਰ-ਬਾਸਮਤੀ ਸਫੈਦ ਚਾਵਲ ਦੇ ਐਕਸਪੋਰਟ ‘ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾਈ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਮੌਸਮੀ ਬਾਰਿਸ਼ ਦੇ ਕਾਰਨ ਰਿਕਾਰਡ ਉਤਪਾਦਨ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ ਸਪਲਾਈ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਆਇਆ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਨੇ 2022 ਅਤੇ 2023 ਵਿੱਚ ਲਗਾਈਆਂ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਹਟਾ ਦਿੱਤੀਆਂ।
ਚੌਲਾਂ ਦੀ ਪੈਦਾਵਾਰ ਆਇਆ ਵੱਡਾ ਉਛਾਲ
ਇਸ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ 2025 ਵਿੱਚ ਐਕਸਪੋਰਟ 21.55 ਮਿਲੀਅਨ ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਟਨ ਹੋ ਗਿਆ, ਜੋ 2024 ਵਿੱਚ 18.05 ਮਿਲੀਅਨ ਸੀ ਅਤੇ 2022 ਦੇ 22.3 ਮਿਲੀਅਨ ਟਨ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਗੈਰ-ਬਾਸਮਤੀ ਚਾਵਲ ਦੀ ਸ਼ਿਪਮੈਂਟ 25% ਵਧ ਕੇ 15.15 ਮਿਲੀਅਨ ਟਨ ਹੋ ਗਈ, ਜਦਕਿ ਬਾਸਮਤੀ ਚਾਵਲ ਦਾ ਐਕਸਪੋਰਟ 8% ਵਧ ਕੇ ਰਿਕਾਰਡ 6.4 ਮਿਲੀਅਨ ਟਨ ਹੋ ਗਿਆ।
ਗੈਰ-ਬਾਸਮਤੀ ਚਾਵਲ ਦਾ ਐਕਸਪੋਰਟ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼, ਬੇਨਿਨ, ਕੈਮਰੂਨ, ਆਇਵਰੀ ਕੋਸਟ ਅਤੇ ਜਿਬੂਤੀ ਵੱਲ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧਿਆ। ਰੋਇਟਰਜ਼ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਰਕਾਰੀ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਇਰਾਨ, ਸੰਯੁਕਤ ਅਰਬ ਅਮੀਰਾਤ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਨੇ ਇਸ ਸਾਲ ਪ੍ਰੀਮੀਅਮ ਬਾਸਮਤੀ ਚਾਵਲ ਦੀ ਖਰੀਦ ਵਧਾ ਦਿੱਤੀ।
ਭਾਰਤ ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਚਾਵਲ ਦੇ ਤਿੰਨ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਐਕਸਪੋਰਟਰ – ਥਾਈਲੈਂਡ, ਵੀਅਤਨਾਮ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ – ਦੇ ਕੁੱਲ ਐਕਸਪੋਰਟ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਚਾਵਲ ਐਕਸਪੋਰਟ ਕਰਦਾ ਹੈ।