RBI Plastic Notes : ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਲਦ ਹੀ 10 ਅਤੇ 20 ਰੁਪਏ ਦੇ ਪੋਲੀਮਰ (ਪਲਾਸਟਿਕ) ਕਰੰਸੀ ਨੋਟ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਭਾਰਤੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ (RBI) ਵੱਲੋਂ ਭੇਜੇ ਗਏ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਨੂੰ ਕੇਂਦਰ ਦੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇਹ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸੰਸਦ ਵਿੱਚ ਸਾਂਝੀ ਕੀਤੀ। ਜਾਣਕਾਰੀ ਮੁਤਾਬਕ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੋਟਾਂ ਨੂੰ ਫੀਲਡ ਟਰਾਇਲ ਲਈ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ ਅਤੇ ਟਰਾਇਲ ਸਫਲ ਰਹਿਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਿਯਮਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚਲਣ ਵਿੱਚ ਲਿਆਂਦਾ ਜਾਵੇਗਾ।
₹10 ਅਤੇ ₹20 ਦੇ 100-100 ਕਰੋੜ ਪਲਾਸਟਿਕ ਨੋਟਾਂ ਦਾ ਟਰਾਇਲ
ਮੋਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸੰਸਦ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਕਿ RBI ਦੇ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਅਨੁਸਾਰ ₹10 ਅਤੇ ₹20 ਦੇ 100-100 ਕਰੋੜ (ਇੱਕ-ਇੱਕ ਅਰਬ) ਪੋਲੀਮਰ ਨੋਟਾਂ ਦਾ ਫੀਲਡ ਟਰਾਇਲ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਜੇਕਰ ਇਹ ਟਰਾਇਲ ਸਫਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਲਾਸਟਿਕ ਨੋਟਾਂ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਨਿਯਮਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਾਰੀ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਹੈ।
ਕੀ ਮੌਜੂਦਾ ਕਾਗਜ਼ੀ ਨੋਟ ਬੰਦ ਹੋ ਜਾਣਗੇ?
ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਸਪਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਫੈਸਲੇ ਦਾ ਮੌਜੂਦਾ ਚਲਣ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਕਾਗਜ਼ੀ ਨੋਟਾਂ 'ਤੇ ਕੋਈ ਅਸਰ ਨਹੀਂ ਪਵੇਗਾ। ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਕਾਗਜ਼ੀ ਨੋਟ ਬੰਦ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ ਜਾਣਗੇ। ਪੋਲੀਮਰ ਨੋਟ ਅਤੇ ਕਾਗਜ਼ੀ ਨੋਟ ਦੋਵੇਂ ਇਕੱਠੇ ਚਲਣ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣਗੇ। ਫਿਲਹਾਲ ਕਾਗਜ਼ੀ ਕਰੰਸੀ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੋਲੀਮਰ ਨੋਟਾਂ ਨਾਲ ਬਦਲਣ ਦਾ ਕੋਈ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਪਲਾਸਟਿਕ ਨੋਟਾਂ ਦੇ ਕੀ ਫਾਇਦੇ ਹਨ?
ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪੋਲੀਮਰ ਨੋਟਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਕਾਗਜ਼ੀ ਨੋਟਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਜ਼ਿਆਦਾ ਟਿਕਾਊ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਲਦੀ ਫਟਦੇ ਨਹੀਂ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਕਲ (ਨਕਲੀ ਨੋਟ) ਬਣਾਉਣਾ ਵੀ ਕਾਫ਼ੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਇਸ ਵੇਲੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਹੈ ਅਤੇ ਡਿਜ਼ਿਟਲ ਭੁਗਤਾਨ 'ਤੇ ਇਸ ਦਾ ਕੀ ਅਸਰ ਪਵੇਗਾ, ਇਸ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਨਿਯਮਿਤ ਜਾਰੀ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਲੱਗੇਗਾ।
ਪਲਾਸਟਿਕ ਨੋਟ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿੱਥੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਏ?
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਭਾਵੇਂ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਪੋਲੀਮਰ ਨੋਟ ਲਿਆਂਦੇ ਜਾਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ, ਪਰ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਨੇ 1988 ਵਿੱਚ ਪਲਾਸਟਿਕ ਨੋਟ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਸਨ। ਅੱਜ 50 ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੇਸ਼ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰਵਾਇਤੀ ਕਾਗਜ਼ੀ ਨੋਟਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਟਿਕਾਊ, ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਅਤੇ ਲੰਬੀ ਉਮਰ ਵਾਲਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਛਪਾਈ ਦੀ ਲਾਗਤ ਵੀ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
RBI ਨੇ ਟੈਂਡਰ ਵੀ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ
ਕੁਝ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ANI ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਅਧਿਕਾਰਕ ਸਰੋਤਾਂ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਨਾਲ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ RBI ਨੇ ₹10 ਅਤੇ ₹20 ਦੇ ਪੋਲੀਮਰ ਨੋਟਾਂ ਦੇ ਪਾਇਲਟ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਲਈ ਟੈਂਡਰ ਜਾਰੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਅਰਜ਼ੀਆਂ ਵੀ ਮੰਗੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।