ਹੱਥਾਂ ਦਾ ਕੰਬਣਾ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਸਮੱਸਿਆ ਹੈ ਜੋ ਉਮਰ ਵਧਣ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇੱਕ ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਗੱਲ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਨੌਜਵਾਨ ਅਤੇ ਮੱਧ ਉਮਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਖ਼ਤਰੇ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਹੈ। ਦਰਅਸਲ, ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਇਹ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਹੱਥ ਕੰਬਣ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ, ਜੋ ਨਾ ਤਾਂ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਸਿਗਰਟ ਪੀਂਦੇ ਹਨ। ਆਓ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਇਸਦਾ ਕਾਰਨ ਕੀ ਹੈ?
ਹੱਥਾਂ ਦੇ ਕੰਬਣ ਦਾ ਕੀ ਅਰਥ ?
ਹੱਥਾਂ ਦਾ ਕੰਬਣਾ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਕਾਰਨ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਬਣੀ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਮੱਸਿਆ ਆਮ ਤਣਾਅ, ਥਕਾਵਟ ਜਾਂ ਕੈਫੀਨ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੇਵਨ ਕਾਰਨ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਜੇਕਰ ਇਹ ਸਮੱਸਿਆ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਅਤੇ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਕਾਰਨ ਦੇ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਗੰਭੀਰ ਤੰਤੂ ਵਿਗਿਆਨਿਕ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਹੱਥਾਂ ਦੇ ਕੰਬਣ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ
ਜ਼ਰੂਰੀ ਕੰਬਣੀ: ਜ਼ਰੂਰੀ ਕੰਬਣੀ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਤੰਤੂ ਵਿਗਿਆਨਿਕ ਵਿਕਾਰਾਂ(neurological disorders) ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਜੋ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਕਾਰਨ ਦੇ ਕੰਬਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਮੱਸਿਆ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਲਿਖਣਾ, ਖਾਣਾ ਜਾਂ ਭਾਂਡੇ ਫੜਨ ਵਰਗੇ ਕੰਮ ਵੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਲੱਗਦੇ ਹਨ। ਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਨਿਊਰੋਲੋਜੀਕਲ ਡਿਸਆਰਡਰਜ਼ ਐਂਡ ਸਟ੍ਰੋਕ (NINDS) ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਸਥਿਤੀ ਜੈਨੇਟਿਕ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ 40 ਸਾਲ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦੇਖੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਪਾਰਕਿੰਸਨ'ਸ: ਪਾਰਕਿੰਸਨ'ਸ (Parkinson's) ਇੱਕ ਨਿਊਰੋਲੋਜੀਕਲ ਵਿਕਾਰ ਹੈ ਜੋ ਦਿਮਾਗ ਵਿੱਚ ਡੋਪਾਮਾਈਨ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸੈੱਲਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਕਾਰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਬਿਮਾਰੀ ਹੁਣ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦੇਖੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਖਾਸ ਕਰਕੇ 30 ਤੋਂ 40 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਦੇ ਲੋਕ ਇਸਦਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ। ਆਰਾਮ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਵੀ ਹੱਥਾਂ ਦਾ ਕੰਬਣਾ ਇਸ ਬਿਮਾਰੀ ਦਾ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਲੱਛਣ ਹੈ।
ਤਣਾਅ ਅਤੇ ਚਿੰਤਾ: ਮਾਨਸਿਕ ਤਣਾਅ ਅਤੇ ਚਿੰਤਾ ਵੀ ਹੱਥਾਂ ਦੇ ਕੰਬਣ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਜਰਨਲ ਆਫ਼ ਕਲੀਨਿਕਲ ਨਿਊਰੋਸਾਈਕੋਲੋਜੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਇੱਕ ਅਧਿਐਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਤਣਾਅ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਨਾਲ ਦਿਮਾਗ ਦੇ ਨਿਊਰੋਟ੍ਰਾਂਸਮੀਟਰ ਸੰਤੁਲਨ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਰਨ, ਹੱਥ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਕਾਰਨ ਦੇ ਕੰਬ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਮੱਸਿਆ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਦੇਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਸ਼ਰਾਬ ਜਾਂ ਸਿਗਰਟਨੋਸ਼ੀ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਹ ਕੰਮ, ਪਰਿਵਾਰਕ ਜਾਂ ਸਮਾਜਿਕ ਦਬਾਅ ਕਾਰਨ ਤਣਾਅ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਥਾਇਰਾਇਡ: ਹਾਈਪਰਥਾਇਰਾਇਡਿਜ਼ਮ ((hyperactive thyroid)) ਵੀ ਹੱਥਾਂ ਦੇ ਕੰਬਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਦਰਅਸਲ, ਥਾਇਰਾਇਡ ਹਾਰਮੋਨ ਦਾ ਅਸੰਤੁਲਨ ਦਿਮਾਗੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਬਣੀ, ਘਬਰਾਹਟ ਅਤੇ ਤੇਜ਼ ਦਿਲ ਦੀ ਧੜਕਣ ਵਰਗੇ ਲੱਛਣ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਮੱਸਿਆ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਆਮ ਹੈ।
ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਕਮੀ: ਵਿਟਾਮਿਨ ਬੀ12, ਮੈਗਨੀਸ਼ੀਅਮ ਅਤੇ ਫੋਲੇਟ ਦੀ ਘਾਟ ਵੀ ਹੱਥਾਂ ਦੇ ਕੰਬਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਦਰਅਸਲ, ਵਿਟਾਮਿਨ ਬੀ12 ਦੀ ਕਮੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਆਮ ਹੈ ਜੋ ਸ਼ਾਕਾਹਾਰੀ ਜਾਂ ਸ਼ਾਕਾਹਾਰੀ ਖੁਰਾਕ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਦਿਮਾਗੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਮੈਗਨੀਸ਼ੀਅਮ ਦੀ ਕਮੀ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕੜਵੱਲ ਅਤੇ ਕੰਬਣੀ ਨੂੰ ਵੀ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਨੀਂਦ ਦੀ ਕਮੀ: ਨੀਂਦ ਦੀ ਘਾਟ ਦਿਮਾਗੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ 'ਤੇ ਦਬਾਅ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਹੱਥਾਂ ਦੇ ਕੰਬਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਹਸਪਤਾਲ ਕੇਸ ਮੈਡੀਕਲ ਸੈਂਟਰ ਦੇ ਇੱਕ ਅਧਿਐਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਨੀਂਦ ਦੀ ਘਾਟ ਦਿਮਾਗ ਦੇ ਕੰਮਕਾਜ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਬਣੀ ਆ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਮੱਸਿਆ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਆਮ ਹੈ ਜੋ ਵਿਅਸਤ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਕਾਰਨ ਰਾਤ ਨੂੰ 7-8 ਘੰਟੇ ਸੌਂ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦੇ।