Marriage First Night : ਵਿਆਹਾਂ ਦਾ ਸੀਜ਼ਨ ਆਉਂਦੇ ਹੀ ਹਰ ਪਾਸੇ ਬਾਰਾਤਾਂ, ਬੈਂਡ-ਬਾਜਿਆਂ ਅਤੇ ਵਿਆਹ ਦੀਆਂ ਤਿਆਰੀਆਂ ਦੀ ਰੌਣਕ ਨਜ਼ਰ ਆਉਣ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿਆਹਾਂ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਅਤੇ ਵੀਡੀਓਜ਼ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸਾਡੇ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸੰਸਕਾਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਰ ਧਰਮ ਅਤੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿੱਚ ਇਹ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਰੀਤੀ-ਰਿਵਾਜਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ ਨੂੰ ਸੱਤ ਜਨਮਾਂ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਬੰਧਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਵਿਆਹ ਦੌਰਾਨ ਜੈਮਾਲਾ, ਸਿੰਦੂਰ, ਸੱਤ ਫੇਰੇ, ਕੰਨਿਆਦਾਨ ਅਤੇ ਗੰਢਬੰਧਨ ਵਰਗੀਆਂ ਕਈ ਰਸਮਾਂ ਨਿਭਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੀਆਂ ਰਸਮਾਂ ਦਾ ਵੀ ਆਪਣਾ ਮਹੱਤਵ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਹਾਗਰਾਤ (First Night) ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਪਰ ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਕਦੇ ਸੋਚਿਆ ਹੈ ਕਿ ਵਿਆਹ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਹੀ 'ਸੁਹਾਗਰਾਤ' ਕਿਉਂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? ਆਓ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਇਸ ਪਰੰਪਰਾ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦੀ ਦਿਲਚਸਪ ਕਹਾਣੀ।
ਸੁਹਾਗਰਾਤ ਦਾ ਕੀ ਮਹੱਤਵ ਹੈ?
ਵਿਆਹ ਦਾ ਹਰ ਪਲ ਲਾੜੇ ਅਤੇ ਲਾੜੀ ਲਈ ਬਹੁਤ ਖ਼ਾਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸੁਹਾਗਰਾਤ ਨੂੰ ਨਵ-ਵਿਆਹੇ ਜੋੜੇ ਦੇ ਨਵੇਂ ਜੀਵਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਪਤੀ-ਪਤਨੀ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਾਲ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਰਿਸ਼ਤੇ ਨੂੰ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਰਸਮ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਸਾਡੇ ਸਮਾਜ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਪਰ ਅੱਜ ਵੀ ਲੋਕ ਇਸ ਬਾਰੇ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਗੱਲ ਕਰਨ ਤੋਂ ਹਿਚਕਚਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਵੀ ਇਸ ਨੂੰ ਨਵੇਂ ਰਿਸ਼ਤੇ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਅਤੇ ਭਰੋਸੇ ਦੀ ਨੀਂਹ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਪਹਿਲੇ ਕਦਮ ਵਜੋਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹੁਣ ਸਵਾਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਪਹਿਲੀ ਰਾਤ ਨੂੰ 'ਸੁਹਾਗਰਾਤ' ਕਿਉਂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
'ਸੁਹਾਗ' ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦੇ 'ਸੌਭਾਗ੍ਯ' ਸ਼ਬਦ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸੌਭਾਗ੍ਯ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਚੰਗੀ ਕਿਸਮਤ, ਸ਼ੁਭਤਾ ਜਾਂ ਮੰਗਲਮਈ ਜੀਵਨ। ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸਤਰੀ ਨੂੰ ਸੁਹਾਗਣ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਵਿਆਹਸ਼ੁਦਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਪਤੀ ਦੀ ਲੰਬੀ ਉਮਰ ਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸਿੰਦੂਰ, ਚੂੜੀਆਂ, ਪਾਇਲ, ਬਿਛੀਆ ਅਤੇ ਮੰਗਲਸੂਤਰ ਵਰਗੇ ਗਹਿਣੇ ਸੁਹਾਗ ਦੀਆਂ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਇਸਤਰੀ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੁਹਾਗਣ ਬਣਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਰਾਤ ਨੂੰ 'ਸੁਹਾਗਰਾਤ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪਰੰਪਰਾ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਸੋਚ
ਅੱਜ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਸੁਹਾਗਰਾਤ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਰਸਮ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਨਵ-ਵਿਆਹੇ ਜੋੜੇ ਲਈ ਯਾਦਗਾਰ ਅਤੇ ਖ਼ਾਸ ਪਲ ਵੀ ਹੈ। ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਵੇਂ ਜੀਵਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਕਰਵਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਸੀ ਸਮਝ, ਭਰੋਸੇ ਅਤੇ ਪਿਆਰ ਨੂੰ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੋਚ ਅਤੇ ਜੀਵਨ-ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਆਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਅੱਜ ਕਈ ਜੋੜੇ ਇਸ ਪਰੰਪਰਾ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸਹੂਲਤ ਅਤੇ ਸੋਚ ਮੁਤਾਬਕ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਢੰਗ ਨਾਲ ਮਨਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਇਸ ਦਾ ਮੂਲ ਭਾਵ ਅਜੇ ਵੀ ਨਵੇਂ ਜੀਵਨ ਦੀ ਸ਼ੁਭ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਅਤੇ ਆਪਸੀ ਰਿਸ਼ਤੇ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨਾ ਹੀ ਹੈ।