Patanjali Herbal Garden: 1995 ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ, ਪਤੰਜਲੀ ਹਰਬਲ ਗਾਰਡਨ, ਜੋ ਕਿ ਉਤਰਾਖੰਡ ਦੇ ਹਰਿਦੁਆਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਇੱਕ ਖਾਸ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ: ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਔਸ਼ਧੀ ਪੌਦਿਆਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਣਾ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਨੌਜਵਾਨ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਨੂੰ ਆਯੁਰਵੇਦ ਬਾਰੇ ਸਿੱਖਿਅਤ ਕਰਨਾ। ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਇਹ ਸਥਾਨ ਸਿੱਖਿਆ, ਖੋਜ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਖੋਜ ਲਈ ਇੱਕ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਤ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਿੱਸਿਆਂ ਤੋਂ ਲਿਆਂਦੀਆਂ ਗਈਆਂ 1,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀਆਂ ਔਸ਼ਧੀ ਜੜ੍ਹੀਆਂ ਬੂਟੀਆਂ, ਝਾੜੀਆਂ, ਰੁੱਖ, ਵੇਲਾਂ, ਜਲ ਅਤੇ ਸਜਾਵਟੀ ਪੌਦੇ ਹਨ।
ਇਸ ਬਾਗ਼ ਨੂੰ ਜਨਤਾ ਅਤੇ ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਦੋਵਾਂ ਲਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੌਦਿਆਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀ ਵਿਆਪਕ ਸਮਝ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਸੋਚ-ਸਮਝ ਕੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਸੈਲਾਨੀ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੌਦਿਆਂ ਨੂੰ ਦੇਖ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉਪਯੋਗਾਂ ਅਤੇ ਆਯੁਰਵੇਦ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਬਾਰੇ ਸਿੱਖ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੌਦਿਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ
ਬਾਗ਼ ਵਿੱਚ ਪੌਦਿਆਂ ਦੀਆਂ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 300 ਜੜ੍ਹੀਆਂ ਬੂਟੀਆਂ, 175 ਝਾੜੀਆਂ, 50 ਵੇਲਾਂ, 25 ਜਲ-ਪੌਦੇ ਅਤੇ ਲਗਭਗ 350 ਰੁੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਹ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਆਯੁਰਵੇਦ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਪੌਦਿਆਂ-ਅਧਾਰਿਤ ਇਲਾਜਾਂ ਬਾਰੇ ਸਮਝ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਕੁਝ ਪੌਦਿਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਲਈ ਸਹੀ ਵਾਤਾਵਰਣ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਬਾਗ਼ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਨਕਲੀ ਗੁਫਾਵਾਂ ਬਣਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਗੁਫਾਵਾਂ ਅਜਿਹੇ ਪੌਦਿਆਂ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਖਾਸ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬ੍ਰਾਇਓਫਾਈਟਸ, ਟੈਰੀਡੋਫਾਈਟਸ ਅਤੇ ਆਰਕਿਡ। ਕੁਝ ਗੁਫਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਆਯੁਰਵੇਦ ਦੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਸੰਕਲਪਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਮੂਰਤੀਆਂ ਵੀ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮੰਥਨ, ਵਤੀ, ਆਸਵ ਅਤੇ ਭਸਮ ਵਰਗੀਆਂ ਔਸ਼ਧੀ ਜੜ੍ਹੀਆਂ ਬੂਟੀਆਂ ਦੀ ਤਿਆਰੀ, ਨਾਲ ਹੀ ਯੋਗਾਸਨ, ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮ ਅਤੇ ਮੁਦਰਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਗ੍ਰਹਿਆਂ, ਰਾਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਤਾਰਾਮੰਡਲਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਪੌਦੇ
ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਭਾਗ ਵੀ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਨਵਗ੍ਰਹਿ ਵਾਟਿਕਾ, ਜੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਨੌਂ ਪੌਦਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਅਪਮਾਰਗ (ਅਚਿਰਾਂਥੇਸ ਐਸਪੇਰਾ ਐਲ.) ਪੌਦਾ ਬੁੱਧ (ਗ੍ਰਹਿ ਬੁੱਧ) ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਪੀਪਲ (ਫਿਕਸ ਰਿਲੀਜੀਓਸਾ ਐਲ.) ਰੁੱਖ ਜੁਪੀਟਰ (ਗ੍ਰਹਿ ਜੁਪੀਟਰ) ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਸ਼ੀ ਵਾਟਿਕਾ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ੀ ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ 12 ਪੌਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਨਕਸ਼ਤਰ ਵਾਟਿਕਾ ਵਿੱਚ ਚੰਦਰਮਾ ਤਾਰਾਮੰਡਲਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ 28 ਪੌਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਭਾਗ ਰਵਾਇਤੀ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਅਤੇ ਬਨਸਪਤੀ ਵਿਗਿਆਨ ਨੂੰ ਇਕੱਠੇ ਖੋਜਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਘੁੰਮਣ ਅਤੇ ਸਿੱਖਣ ਦਾ ਅਨੁਭਵ
ਬਾਗ਼ ਵਿੱਚ ਸੱਤ ਨਕਲੀ ਝਰਨੇ ਅਤੇ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਤਲਾਅ ਹੈ, ਜੋ ਟ੍ਰਾਪਾ ਨੈਟਨਸ ਐਲ., ਨਿਮਫੀਆ ਨੌਚਲੀ, ਅਤੇ ਨੇਲੰਬੋ ਨਿਊਸੀਫੇਰਾ ਵਰਗੇ ਜਲ-ਪੌਦਿਆਂ ਲਈ ਅਨੁਕੂਲ ਸਥਿਤੀਆਂ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਤਲਾਅ, ਝਰਨਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪੰਛੀ ਘਰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸੈਲਾਨੀ ਬਾਗ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦੇ ਹੋਏ ਕੁਦਰਤੀ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦਾ ਆਨੰਦ ਮਾਣ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਗਾਈਡਡ ਟੂਰ ਵੀ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਮਾਹਰ ਪੌਦਿਆਂ ਬਾਰੇ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮ, ਲਾਭ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਹੋਵੇਗਾ ਫਾਇਦਾ
ਇਸ ਬਾਗ਼ ਵਿੱਚ ਪੌਦਿਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਚਿਕਿਤਸਕ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਯੋਗਪੀਠ ਦੇ ਵੈਦਿਆ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਤਾਜ਼ੇ ਕਾੜ੍ਹੇ ਅਤੇ ਦਵਾਈਆਂ ਤਿਆਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਪੌਦਿਆਂ ਦੀ ਨਰਸਰੀ ਘਰ ਵਿੱਚ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪੌਦੇ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਬਾਗ਼ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਬਲਕਿ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਯੁਰਵੇਦ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਦਾ ਵੀ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।