1984 ਕਤਲੇਆਮ ਦਾ ਗਵਾਹ 'ਸੱਚ ਦੀ ਕੰਧ'
ਕਤਲੇਆਮ ਦੌਰਾਨ ਆਪਣਿਆਂ ਨੂੰ ਖੋਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ।
ਕੰਧਾਂ ਤੇ ਸਿੱਖ ਕਤਲੇਆਮ ਦੌਰਾਨ ਮਾਰੇ ਗਏ ਲਗਭਗ ਤਿੰਨ ਹਜ਼ਾਰ ਸਿੱਖਾਂ ਅਤੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਦੌਰਾਨ ਆਪਣੀ ਜਾਨਾਂ ਗਵਾਉਣ ਵਾਲੇ 2 ਹਿੰਦੂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਮੁਸਲਿਮ ਮਹਿਲਾ ਦਾ ਨਾਮ ਵੀ ਉਕੇਰਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਇੱਥੇ 1984 ਕਤਲੇਆਮ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਵੀ ਲਗਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।
ਇਸ ਯਾਦਗਾਰ ਦਾ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਇਸ ਕਦਰ ਖ਼ੂਬਸੂਰਤ ਤੇ ਸਿੰਬੌਲਿਕ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਦੇਖਣ ਵਾਲਾ ਹਰ ਸੈਲਾਨੀ ਇਸ ਦਾ ਕਾਇਲ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।
ਦਿੱਲੀ ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਇਸ ਯਾਦਗਾਰ ਨੂੰ ਕੌਮ ਦੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਇਮਾਰਤ ਦੱਸਿਆ।
ਕੰਧਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਹੀ 4 ਢਾਂਚੇ ਬਰਾਬਰਤਾ, ਮਨੁੱਖਤਾ, ਹਲੀਮੀ ਅਤੇ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਵਜੋਂ ਬਣਾਏ ਗਏ ਹਨ।
ਇਸ ਯਾਦਗਾਰ ਨੂੰ ਬਣਨ ਵਿੱਚ ਸਾਢੇ 3 ਸਾਲ ਦਾ ਸਮਾਂ ਲੱਗਿਆ ਹੈ।
ਯਾਦਗਾਰ 'ਸੱਚ ਦੀ ਕੰਧ' ਵਿਖੇ ਅਖੰਡ ਪਾਠ ਸਾਹਿਬ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਕੀਤੇ ਗਏ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੱਜ ਭੋਗ ਪਾਏ ਜਾਣਗੇ। ਇਹ ਯਾਦਗਾਰ ਦਿੱਲੀ ਸਿੱਖ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਵੱਲੋਂ ਬਣਾਈ ਗਈ ਹੈ।
ਨਵੰਬਰ 1984 ਵਿੱਚ ਵਾਪਰੇ ਸਿੱਖ ਕਤਲੇਆਮ ਦੀ ਯਾਦ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਯਾਦਗਾਰ 'ਸੱਚ ਦੀ ਕੰਧ' 15 ਜਨਵਰੀ 2017 ਨੂੰ ਖੁੱਲਣ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।