Transgender Child : ਬੱਚੇ ਦੇ ਜਨਮ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰੋਮੋਸੋਮ, ਜੀਨ, ਹਾਰਮੋਨ ਅਤੇ ਭ੍ਰੂਣ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦੀਆਂ ਕਈ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਕ੍ਰੋਮੋਸੋਮ ਜੈਵਿਕ ਲਿੰਗ ਦੇ ਕਈ ਪੱਖ ਤੈਅ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਹੋਣਾ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਕ੍ਰੋਮੋਸੋਮ ਦੀ ਗੜਬੜ ਜਾਂ ਹਾਰਮੋਨ ਅਸੰਤੁਲਨ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ।
ਕ੍ਰੋਮੋਸੋਮ ਦਾ ਬੁਨਿਆਦੀ ਵਿਗਿਆਨ
ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਮਾਂ ਦੇ ਅੰਡੇ ਵਿੱਚ X ਕ੍ਰੋਮੋਸੋਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਪਿਤਾ ਦੇ ਸਪਰਮ ਵਿੱਚ X ਜਾਂ Y ਕ੍ਰੋਮੋਸੋਮ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। X ਵਾਲੇ ਸਪਰਮ ਨਾਲ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ XX ਅਤੇ Y ਵਾਲੇ ਸਪਰਮ ਨਾਲ XY ਕ੍ਰੋਮੋਸੋਮ ਪੈਟਰਨ ਬਣਦਾ ਹੈ ਪਰ ਜੈਵਿਕ ਲਿੰਗ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਸਿਰਫ਼ ਕ੍ਰੋਮੋਸੋਮ ’ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਜੀਨ, ਹਾਰਮੋਨ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਵੱਲੋਂ ਹਾਰਮੋਨਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਵੀ ਇਸ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਇੰਟਰਸੈਕਸ ਅਤੇ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਵਿੱਚ ਫਰਕ
ਕੁਝ ਬੱਚੇ ਕ੍ਰੋਮੋਸੋਮ, ਹਾਰਮੋਨ, ਪ੍ਰਜਨਨ ਅੰਗਾਂ ਜਾਂ ਜਣਨ ਅੰਗਾਂ ਦੀ ਬਣਤਰ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੀਆਂ ਕੁਦਰਤੀ ਵੱਖਰੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਨਾਲ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਮਰਦ ਜਾਂ ਔਰਤ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦੀਆਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਫਿੱਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ। ਇਸਨੂੰ ਇੰਟਰਸੈਕਸ ਵੈਰੀਏਸ਼ਨ (Intersex Variation) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕਈ ਵਾਰ ਕ੍ਰੋਮੋਸੋਮ ਪੈਟਰਨ XX ਜਾਂ XY ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ XXY, XYY ਜਾਂ XO। ਉਦਾਹਰਨ ਵਜੋਂ, ਕਲਾਈਨਫੈਲਟਰ ਸਿੰਡਰੋਮ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ XXY ਕ੍ਰੋਮੋਸੋਮ ਪੈਟਰਨ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਥਿਤੀਆਂ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਹੋਣ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਕੋਈ ਇੰਟਰਸੈਕਸ ਵਿਅਕਤੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਮੰਨ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ ਵੀ।
ਕੀ ਹਾਰਮੋਨ ਅਸੰਤੁਲਨ ਨਾਲ ਬੱਚਾ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਬਣਦਾ ਹੈ?
ਭ੍ਰੂਣ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦੌਰਾਨ ਹਾਰਮੋਨ ਪ੍ਰਜਨਨ ਅੰਗਾਂ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਲਿੰਗ-ਸਬੰਧੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਹਾਰਮੋਨ ਬਣਨ ਜਾਂ ਸਰੀਰ ਵੱਲੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਜੈਵਿਕ ਲਿੰਗ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਫਰਕ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਪਰ ਮੌਜੂਦਾ ਵਿਗਿਆਨਕ ਸਮਝ ਇਹ ਨਹੀਂ ਦੱਸਦੀ ਕਿ ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ ਦੌਰਾਨ ਮਾਂ ਦਾ ਹਾਰਮੋਨ ਅਸੰਤੁਲਨ ਬੱਚੇ ਦੇ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਹੋਣ ਦਾ ਕੋਈ ਸਿੱਧਾ ਜਾਂ ਪੱਕਾ ਕਾਰਨ ਹੈ। ਵਿਗਿਆਨੀ ਜੈਨੇਟਿਕਸ, ਜਨਮ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦਾ ਵਿਕਾਸ, ਹਾਰਮੋਨ ਅਤੇ ਦਿਮਾਗ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਰਗੇ ਕਈ ਕਾਰਕਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਵਿਤ ਭੂਮਿਕਾ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
ਜੈਂਡਰ ਡਿਸਫੋਰੀਆ ਕੀ ਹੈ?
ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਜੈਂਡਰ ਆਈਡੈਂਟਿਟੀ (Gender Identity) ਉਸ ਲਿੰਗ ਤੋਂ ਵੱਖਰੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਉਸਨੂੰ ਜਨਮ ਸਮੇਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਜੈਂਡਰ ਡਿਸਫੋਰੀਆ (Gender Dysphoria) ਇੱਕ ਵੱਖਰਾ ਮੈਡੀਕਲ ਸ਼ਬਦ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਸਬੰਧ ਇਸ ਬੇਮੇਲ ਕਾਰਨ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮਾਨਸਿਕ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਨਾਲ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਹੋਣਾ ਅਤੇ ਜੈਂਡਰ ਡਿਸਫੋਰੀਆ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨਾ ਇੱਕੋ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਹਰ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਜੈਂਡਰ ਡਿਸਫੋਰੀਆ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਜੈਂਡਰ ਆਈਡੈਂਟਿਟੀ ਬਾਰੇ ਵਿਗਿਆਨ ਕੀ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ?
ਜੈਂਡਰ ਆਈਡੈਂਟਿਟੀ ਸਿਰਫ਼ ਜਨਮ ਸਮੇਂ ਬੱਚੇ ਦੇ ਸਰੀਰਕ ਰੂਪ-ਰੰਗ ਨਾਲ ਤੈਅ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਮਨੁੱਖੀ ਵਿਕਾਸ ਦੌਰਾਨ ਜੀਨ, ਹਾਰਮੋਨ ਅਤੇ ਦਿਮਾਗੀ ਵਿਕਾਸ (Neural Development) ਸਮੇਤ ਕਈ ਜਟਿਲ ਜੈਵਿਕ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸਾਤਮਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਖੋਜਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਜੈਵਿਕ ਕਾਰਕਾਂ ਅਤੇ ਜੈਂਡਰ ਆਈਡੈਂਟਿਟੀ ਵਿਚਕਾਰ ਸਬੰਧਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਅਜੇ ਤੱਕ ਕੋਈ ਇੱਕ ਕ੍ਰੋਮੋਸੋਮ, ਜੀਨ ਜਾਂ ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹਾਰਮੋਨਲ ਘਟਨਾ ਅਜਿਹੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ ਜੋ ਇਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ ’ਤੇ ਦੱਸ ਸਕੇ ਕਿ ਕੋਈ ਬੱਚਾ ਵੱਡਾ ਹੋ ਕੇ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਹੋਵੇਗਾ।
ਇਸ ਲਈ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਹੋਣ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਕ੍ਰੋਮੋਸੋਮ ਜਾਂ ਹਾਰਮੋਨ ਦੀ ਗੜਬੜ ਕਹਿਣਾ ਵਿਗਿਆਨਕ ਤੌਰ ’ਤੇ ਸਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈ।