Skin Itch After Bathing : ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਮੁਰਸ਼ੀਦਾਬਾਦ ਦਾ ਇੱਕ ਮੁੰਡਾ ਆਪਣਾ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਮਾਂ ਤਲਾਬ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਪਿਛਲੇ ਕਰੀਬ 5 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਅਜਿਹਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਵੀ ਉਹ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸਦੇ ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਤੇਜ਼ ਜਲਨ ਅਤੇ ਬੇਚੈਨੀ ਹੋਣ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਹੀ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਜਾਂਦੇ ਹੀ ਉਸਨੂੰ ਰਾਹਤ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਡਾਕਟਰਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਇਸ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਐਕਵਾਜੈਨਿਕ ਪ੍ਰੁਰਾਈਟਸ' (Aquagenic Pruritus) ਨਾਮ ਦੀ ਇੱਕ ਦੁਰਲੱਭ ਬਿਮਾਰੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਇਹ ਇੱਕ ਅਨੋਖੀ ਬਿਮਾਰੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਤੇਜ਼ ਖੁਜਲੀ, ਚੁਭਣ, ਜਲਨ ਜਾਂ ਦਰਦ ਹੋਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਬਿਮਾਰੀ ਨੂੰ ਪਛਾਣਨਾ ਇਸ ਲਈ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇੰਨੀ ਤੇਜ਼ ਤਕਲੀਫ਼ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਚਮੜੀ ਉੱਪਰੋਂ ਬਿਲਕੁਲ ਆਮ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਐਕਵਾਜੈਨਿਕ ਪ੍ਰੁਰਾਈਟਸ ਕੀ ਹੈ?
ਐਕਵਾਜੈਨਿਕ ਪ੍ਰੁਰਾਈਟਸ ਇੱਕ ਦੁਰਲੱਭ ਬਿਮਾਰੀ ਹੈ। ਪੁਣੇ ਦੀ ਚਮੜੀ ਰੋਗ ਮਾਹਿਰ ਡਾ. ਕ੍ਰਿਤਿਕਾ ਸ਼ਰਮਾ ਮੁਤਾਬਕ, ਇਸ ਬਿਮਾਰੀ ਬਾਰੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉਲਝਣ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਚਮੜੀ ਉੱਪਰੋਂ ਬਿਲਕੁਲ ਸਾਫ਼ ਅਤੇ ਆਮ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਮਰੀਜ਼ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤਕਲੀਫ਼ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਆਮ ਐਲਰਜੀ ਵਾਂਗ ਇਹ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ ਕਿ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਕਿਸੇ ਖਰਾਬੀ ਜਾਂ ਕੈਮੀਕਲ ਕਾਰਨ ਹੀ ਇਹ ਸਮੱਸਿਆ ਹੋਵੇ। ਇਹ ਆਮ ਪਾਣੀ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਨਾਲ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਜਲਨ ਕਿਉਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ?
ਡਾਕਟਰਾਂ ਕੋਲ ਅਜੇ ਤੱਕ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਕੋਈ ਪੱਕਾ ਜਵਾਬ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਬਿਮਾਰੀ ਕਿਉਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਪਾਣੀ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਹੀ ਚਮੜੀ ਦੀਆਂ ਨਸਾਂ ਇੱਕ ਅਜੀਬ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਕਰਨ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਤੇਜ਼ ਖੁਜਲੀ, ਚੁਭਣ ਜਾਂ ਜਲਨ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਮੱਸਿਆ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਾਪਮਾਨ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਠੰਡੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਬਜਾਏ ਗਰਮ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਨਹਾਉਣ ਨਾਲ ਵੀ ਇਸ ਬਿਮਾਰੀ ਵਿੱਚ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ ਕਿ ਰਾਹਤ ਮਿਲੇ।
ਇਸ ਬਿਮਾਰੀ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਚਮੜੀ 'ਤੇ ਪੈਂਦੇ ਹੀ ਤਕਲੀਫ਼ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਆਮ ਐਲਰਜੀ ਵਾਂਗ ਚਮੜੀ 'ਤੇ ਕੋਈ ਸਪੱਸ਼ਟ ਨਿਸ਼ਾਨ ਜਾਂ ਦਾਣੇ ਨਜ਼ਰ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ।
ਕੀ ਇਹ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਬਿਮਾਰੀ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਹੈ?
ਪਾਣੀ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਲਗਾਤਾਰ ਖੁਜਲੀ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਸੁੱਕੀ ਚਮੜੀ ਸਮਝ ਕੇ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਐਕਵਾਜੈਨਿਕ ਪ੍ਰੁਰਾਈਟਸ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਕਈ ਵਾਰ ਇਹ ਖੂਨ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਕੁਝ ਬਿਮਾਰੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਪੌਲੀਸਾਈਥੀਮੀਆ ਵੇਰਾ (Polycythemia Vera) ਨਾਲ ਵੀ ਜੁੜਿਆ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸਦਾ ਇਹ ਬਿਲਕੁਲ ਮਤਲਬ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਖੁਜਲੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਖੂਨ ਦੀ ਕੋਈ ਗੰਭੀਰ ਬਿਮਾਰੀ ਹੈ। ਡਾਕਟਰ ਮਰੀਜ਼ ਦੇ ਲੱਛਣਾਂ, ਪੁਰਾਣੀ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਲੋੜੀਂਦੀਆਂ ਜਾਂਚਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਹੀ ਅੱਗੇ ਦੇ ਟੈਸਟ ਕਰਵਾਉਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਡਾ. ਕ੍ਰਿਤਿਕਾ ਮੁਤਾਬਕ, ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਖੁਜਲੀ ਦਾ ਇਹ ਮਤਲਬ ਨਹੀਂ ਕਿ ਸਰੀਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕੋਈ ਗੰਭੀਰ ਬਿਮਾਰੀ ਲੁਕੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਕੀ ਇਸਦਾ ਇਲਾਜ ਸੰਭਵ ਹੈ?
ਐਕਵਾਜੈਨਿਕ ਪ੍ਰੁਰਾਈਟਸ ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਸਾਰੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਲਈ ਇੱਕੋ ਇਲਾਜ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਤਕਲੀਫ਼ ਕਿੰਨੀ ਗੰਭੀਰ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਪਿੱਛੇ ਕੋਈ ਹੋਰ ਬਿਮਾਰੀ ਤਾਂ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਪਤਾ ਲੱਗਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਡਾਕਟਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਇਲਾਜ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਅਪਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਲਾਜ ਦਾ ਮੁੱਖ ਮਕਸਦ ਖੁਜਲੀ, ਜਲਨ ਅਤੇ ਹੋ ਰਹੀ ਤਕਲੀਫ਼ ਨੂੰ ਘੱਟ ਕਰਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਜੇ ਜਾਂਚ ਦੌਰਾਨ ਕੋਈ ਹੋਰ ਬਿਮਾਰੀ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸਦਾ ਇਲਾਜ ਕਰਨਾ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਬਿਮਾਰੀ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਹਰ ਮਰੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਇਸਦੇ ਲੱਛਣ ਵੱਖਰੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਇਲਾਜ ਵੀ ਹਰੇਕ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।