ਵਾਰ-ਵਾਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਭੁੱਲਣਾ, ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲ, ਹਰ ਸਮੇਂ ਥਕਾਵਟ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਮੂਡ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਵਰਗੇ ਲੱਛਣਾਂ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਲੋਕ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਕਈ ਵਾਰ ਇਹ ਵਿਟਾਮਿਨ B12 ਦੀ ਕਮੀ ਨਾਲ ਵੀ ਜੁੜੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਹਰ ਸਾਲ 22 ਜੁਲਾਈ ਨੂੰ ਵਰਲਡ ਬ੍ਰੇਨ ਡੇ (World Brain Day) ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਦਾ ਮਕਸਦ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦਿਮਾਗ ਦੀ ਸਿਹਤ, ਨਿਊਰੋਲੌਜੀਕਲ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੀ ਰੋਕਥਾਮ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਇਲਾਜ ਬਾਰੇ ਜਾਗਰੂਕ ਕਰਨਾ ਹੈ।
ਕਦੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਵਰਲਡ ਬ੍ਰੇਨ ਡੇ?
ਵਰਲਡ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਆਫ ਨਿਊਰੋਲੋਜੀ (World Federation of Neurology) ਵੱਲੋਂ ਸਾਲ 2014 ਵਿੱਚ ਵਰਲਡ ਬ੍ਰੇਨ ਡੇ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਦਿਨ ਸਿਹਤ ਮਾਹਿਰ ਅਤੇ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦਿਮਾਗ ਨੂੰ ਸਿਹਤਮੰਦ ਰੱਖਣ ਲਈ ਜਾਗਰੂਕ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਿਹਤਮੰਦ ਜੀਵਨਸ਼ੈਲੀ ਅਪਣਾਉਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਦਿਮਾਗ ਲਈ Vitamin B12 ਕਿਉਂ ਹੈ ਜ਼ਰੂਰੀ?
ਮਾਹਿਰਾਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਵਿਟਾਮਿਨ B12 ਦਿਮਾਗ ਅਤੇ ਨਰਵਸ ਸਿਸਟਮ ਦੇ ਸਹੀ ਕੰਮਕਾਜ ਲਈ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ। ਇਹ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਨਸਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪਰਤ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਮਾਇਲਿਨ ਸ਼ੀਥ (Myelin Sheath) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਨੂੰ ਸਿਹਤਮੰਦ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਮਾਇਲਿਨ ਸ਼ੀਥ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਤਾਰ ਉੱਪਰ ਲੱਗੀ ਇਨਸੂਲੇਸ਼ਨ ਵਾਂਗ ਸਮਝ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਇਹ ਦਿਮਾਗ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸੰਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਵਿਟਾਮਿਨ B12 ਦੀ ਕਮੀ ਨਸਾਂ ਅਤੇ ਦਿਮਾਗ ਦੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ‘ਤੇ ਅਸਰ ਪਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਵਿਟਾਮਿਨ B12 ਡੀਐਨਏ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਸਿਹਤਮੰਦ ਲਾਲ ਖੂਨ ਦੇ ਸੈੱਲ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਲਾਲ ਖੂਨ ਦੇ ਸੈੱਲ ਸਰੀਰ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਿੱਸਿਆਂ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦਿਮਾਗ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਤੱਕ ਆਕਸੀਜਨ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੇ ਹਨ।
Vitamin B12 ਦੀ ਕਮੀ ਦੇ ਲੱਛਣ
ਵਿਟਾਮਿਨ B12 ਦੀ ਕਮੀ ਦੇ ਲੱਛਣ ਅਕਸਰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਕਈ ਲੋਕ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸੰਕੇਤਾਂ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਇਸ ਦੀ ਕਮੀ ਵਿੱਚ ਇਹ ਲੱਛਣ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹਨ:
- ਵਾਰ-ਵਾਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਭੁੱਲਣਾ
- ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲ
- ਉਲਝਣ ਜਾਂ ਕਨਫਿਊਜ਼ਨ
- ਮੂਡ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ
- ਲਗਾਤਾਰ ਥਕਾਵਟ ਅਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰੀ
- ਹੱਥਾਂ-ਪੈਰਾਂ ਵਿੱਚ ਝਨਝਨਾਹਟ ਜਾਂ ਸੁੰਨਪਣ
ਵਿਟਾਮਿਨ B12 ਦੀ ਕਮੀ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਨਸਾਂ ਅਤੇ ਦਿਮਾਗ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਕੁਝ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਕਿਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੱਧ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਖ਼ਤਰਾ?
ਵੱਧ ਉਮਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੀਗਨ ਡਾਇਟ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਟਾਮਿਨ B12 ਦੀ ਕਮੀ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵੱਧ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਰੀਰ ਇਸ ਵਿਟਾਮਿਨ ਨੂੰ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਜਜ਼ਬ ਨਹੀਂ ਕਰ ਪਾਉਂਦਾ।
ਇਸ ਕਮੀ ਦਾ ਪਤਾ ਖੂਨ ਦੀ ਜਾਂਚ ਰਾਹੀਂ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਦਾ ਇਲਾਜ ਖੁਰਾਕ, ਸਪਲੀਮੈਂਟਸ ਜਾਂ ਹੋਰ ਜ਼ਰੂਰੀ ਇਲਾਜ ਰਾਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਸਮੱਸਿਆ, ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਦਿੱਕਤ, ਲਗਾਤਾਰ ਥਕਾਵਟ ਜਾਂ ਹੱਥਾਂ-ਪੈਰਾਂ ਵਿੱਚ ਝਨਝਨਾਹਟ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਨਾ ਕਰੋ। ਸਹੀ ਜਾਂਚ ਅਤੇ ਮਾਹਿਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਨਾਲ ਸਮੱਸਿਆ ਦਾ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣਾ ਦਿਮਾਗ ਅਤੇ ਨਰਵਸ ਸਿਸਟਮ ਦੀ ਸਿਹਤ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।