El Nino Impact On Crops: ਦੇਸ਼ ਦੇ ਕਈ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਨੀ ਦਿਨੀਂ ਐਲ ਨੀਨੋ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਮਹਾਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਇਸ ਮੌਸਮੀ ਬਦਲਾਅ ਕਾਰਨ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਸਤ੍ਹਾ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ਅਚਾਨਕ ਵੱਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਅਸਰ ਭਾਰਤੀ ਮਾਨਸੂਨ 'ਤੇ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਮਾਨਸੂਨੀ ਹਵਾਵਾਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਕਈ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮੀਂਹ ਦੀ ਘਾਟ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਇਸ ਸਾਲ ਵੀ ਲਗਾਤਾਰ ਵੱਧ ਰਹੀ ਗਰਮੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰੀ-ਮਾਨਸੂਨ ਦੀਆਂ ਖਰਾਬ ਸਥਿਤੀਆਂ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿਭਾਗ ਅਲਰਟ ਮੋਡ 'ਤੇ ਹੈ। ਅਲ-ਨੀਨੋ ਕਾਰਨ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਖ਼ਤਰਾ ਖਰੀਫ਼ ਸੀਜ਼ਨ ਦੀਆਂ ਫ਼ਸਲਾਂ ਦੀ ਬਿਜਾਈ ਵਿੱਚ ਦੇਰੀ ਅਤੇ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਨਮੀ ਘਟਣ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਆਓ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਇਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਸਰ ਕਿਹੜੀਆਂ ਫ਼ਸਲਾਂ 'ਤੇ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਫ਼ਸਲਾਂ 'ਤੇ ਪਵੇਗਾ ਅਲ-ਨੀਨੋ ਦਾ ਅਸਰ
ਅਲ-ਨੀਨੋ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਸਰ ਖਰੀਫ਼ ਸੀਜ਼ਨ ਦੀ ਮੁੱਖ ਫ਼ਸਲ ਝੋਨਾ (ਚਾਵਲ) 'ਤੇ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਝੋਨੇ ਦੀ ਫ਼ਸਲ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮਾਨਸੂਨ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਇਸ ਦੀ ਰੋਪਾਈ ਅਤੇ ਪੈਦਾਵਾਰ ਦੋਵੇਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਝੋਨੇ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕਪਾਹ ਦੀ ਖੇਤੀ ਵੀ ਇਸ ਤੋਂ ਬਚ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ। ਪਾਣੀ ਦੀ ਘਾਟ ਅਤੇ ਵਧਦੇ ਤਾਪਮਾਨ ਕਾਰਨ ਐਫਿਡਜ਼ ਅਤੇ ਚਿੱਟੀ ਮੱਖੀ ਵਰਗੇ ਕੀੜਿਆਂ ਦਾ ਹਮਲਾ ਵੱਧ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਗੰਨਾ, ਜੋ ਇੱਕ ਲੰਬੀ ਮਿਆਦ ਵਾਲੀ ਨਕਦੀ ਫ਼ਸਲ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਸ ਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਸਿੰਚਾਈ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਪਾਣੀ ਦੀ ਕਮੀ ਕਾਰਨ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਅਰਹਰ, ਮੂੰਗ ਅਤੇ ਉੜਦ ਵਰਗੀਆਂ ਦਾਲਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਫ਼ਸਲਾਂ ਦੀ ਵਾਧਾ ਵੀ ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚ ਨਮੀ ਦੀ ਕਮੀ ਕਾਰਨ ਰੁਕ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਉਪਾਵਾਂ ਨਾਲ ਕਿਸਾਨ ਬਚਾ ਸਕਦੇ ਹਨ ਆਪਣੀ ਮਿਹਨਤ
ਇਸ ਮੌਸਮੀ ਚੁਣੌਤੀ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਲਈ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਰਵਾਇਤੀ ਖੇਤੀ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਕੁਝ ਆਧੁਨਿਕ ਤਕਨੀਕਾਂ ਵੀ ਅਪਣਾਉਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਘੱਟ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਤਿਆਰ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਅਤੇ ਸੁੱਕੇ ਨੂੰ ਸਹਿਣ ਵਾਲੀਆਂ ਜਲਵਾਯੂ-ਅਨੁਕੂਲ ਬੀਜ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।ਪਾਣੀ ਦੀ ਬਚਤ ਲਈ ਡ੍ਰਿਪ ਇਰੀਗੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਸਪ੍ਰਿੰਕਲਰ ਸਿਸਟਮ ਵਰਗੀਆਂ ਮਾਈਕ੍ਰੋ-ਇਰੀਗੇਸ਼ਨ ਤਕਨੀਕਾਂ ਅਪਣਾਉਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ।
ਮੌਸਮ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਅਨੁਮਾਨਾਂ 'ਤੇ ਰੱਖੋ ਨਜ਼ਰ
ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਮੌਸਮ ਵਿਭਾਗ ਵੱਲੋਂ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਅਨੁਮਾਨਾਂ 'ਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮੀਂਹ ਦੇ ਪੈਟਰਨ ਅਨੁਸਾਰ ਬਿਜਾਈ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਲੋੜ ਅਨੁਸਾਰ ਤਬਦੀਲੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਨਮੀ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਣ ਲਈ ਮਲਚਿੰਗ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰੋ ਅਤੇ ਇੱਕ ਹੀ ਫ਼ਸਲ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਰਹਿਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਮਲਟੀ-ਕ੍ਰਾਪਿੰਗ ਅਪਣਾਓ, ਤਾਂ ਜੋ ਜੇਕਰ ਇੱਕ ਫ਼ਸਲ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਦੂਜੀ ਫ਼ਸਲ ਉਸ ਦੀ ਭਰਪਾਈ ਕਰ ਸਕੇ।