ਦੁੱਧ ਨੂੰ ਸਿਹਤ ਲਈ ਸੁਪਰਫੂਡ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਮਾਪੇ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਵਧੀਆ ਵਾਧ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੋਜ਼ ਦੁੱਧ ਪਿਲਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹੋ ਕਿ ਜ਼ਰੂਰਤ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੁੱਧ ਬੱਚੇ ਲਈ ਨੁਕਸਾਨਦਾਇਕ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਇਸ ਬਾਰੇ ਪੀਡੀਆਟ੍ਰਿਸ਼ਨ ਅਰਪਿਤ ਗੁਪਤਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਇੰਸਟਾਗ੍ਰਾਮ ਹੈਂਡਲ 'ਤੇ ਇੱਕ ਵੀਡੀਓ ਸਾਂਝੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਵੀਡੀਓ ਵਿੱਚ ਡਾਕਟਰ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਾਪੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਦੁੱਧ ਪਿਲਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਜਦੋਂ ਬੱਚਾ ਖਾਣਾ ਖਾਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਦੁੱਧ ਪਿਲਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਇਹ ਆਦਤ ਅੱਗੇ ਚੱਲ ਕੇ ਸਿਹਤ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਕਈ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਐਕਸਪਰਟ ਕੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ?ਡਾਕਟਰ ਗੁਪਤਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਅਸੀਂ ਦੁੱਧ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਜਨੂਨੀ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਾਂ। ਅਕਸਰ ਮਾਪੇ ਸੋਚਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜੇ ਬੱਚਾ ਖਾਣਾ ਨਹੀਂ ਖਾ ਰਿਹਾ, ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਦੁੱਧ ਪਿਲਾ ਕੇ ਪੇਟ ਭਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ। ਪਰ ਇਹ ਆਦਤ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਆਇਰਨ ਦੀ ਕਮੀ, ਐਨੀਮੀਆ ਅਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਵਾਧ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਦਰਅਸਲ, ਜਦੋਂ ਬੱਚੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦੁੱਧ ਪੀਂਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪੇਟ ਭਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਠੋਸ ਖਾਣਾ (solid food) ਘੱਟ ਖਾਣ ਲੱਗਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰੀ ਪੋਸ਼ਕ ਤੱਤ ਜਿਵੇਂ ਆਇਰਨ, ਪ੍ਰੋਟੀਨ, ਵਿਟਾਮਿਨ ਅਤੇ ਮਿਨਰਲਸ ਪੂਰੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਮਿਲ ਪਾਉਂਦੇ।
ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਕਿੰਨਾ ਦੁੱਧ ਪਿਲਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?
ਡਾਕਟਰ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ, ਇੱਕ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦੁੱਧ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਦਿਨ ਭਰ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 500 ਮਿਲੀਲੀਟਰ (ਅੱਧਾ ਲੀਟਰ) ਦੁੱਧ ਹੀ ਕਾਫ਼ੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੁੱਧ ਦੇਣ ਨਾਲ ਬੱਚਾ ਖਾਣੇ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੋਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਦੁੱਧ ਕੈਲਸ਼ੀਅਮ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਦਾ ਵਧੀਆ ਸਰੋਤ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਪੂਰਾ ਭੋਜਨ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਬੱਚੇ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਦਾਲ, ਚਾਵਲ, ਰੋਟੀ, ਸਬਜ਼ੀਆਂ, ਫਲ ਅਤੇ ਸੁੱਕੇ ਮੇਵੇ ਵਰਗੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਨ।
ਜੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਪੀਣ ਦਾ ਬਹੁਤ ਸ਼ੌਂਕ ਹੈ, ਤਾਂ ਮਾਪੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਉਸ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਘਟਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਬੱਚਾ 6 ਮਹੀਨੇ ਦਾ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਬਿਠਾ ਕੇ ਥੋੜ੍ਹਾ-ਥੋੜ੍ਹਾ ਖਾਣਾ ਖਵਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਠੋਸ ਖਾਣਾ ਖਾਣ ਦੀ ਆਦਤ ਪੈਣ ਲੱਗੇਗੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੱਕ ਉਹ ਠੀਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਖਾਣਾ ਖਾਣ ਲੱਗੇਗਾ। ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਕੈਲਸ਼ੀਅਮ ਦੀ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਆਇਰਨ, ਜ਼ਿੰਕ, ਵਿਟਾਮਿਨ ਅਤੇ ਫਾਈਬਰ ਦੀ ਵੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਪੋਸ਼ਕ ਤੱਤ ਸਿਰਫ਼ ਠੋਸ ਖਾਣੇ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਮਿਲ ਸਕਦੇ ਹਨ।
Disclaimer: ਖ਼ਬਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਕੁਝ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮੀਡੀਆ ਰਿਪੋਰਟਾਂ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਸੁਝਾਅ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਬੰਧਤ ਮਾਹਿਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਜ਼ਰੂਰ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।