ਅਮਰੀਕਾ-ਯੂਰੋਪ 'ਚ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਛੱਪਦੇ ਵੱਡੇ ਨੋਟ, ਕੀ ਭਾਰਤ 'ਚ ਬੰਦ ਹੋਵੇਗਾ 500 ਦਾ ਨੋਟ?
ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਚੰਦਰਬਾਬੂ ਨਾਇਡੂ ਨੇ 500 ਰੁਪਏ ਦੇ ਨੋਟ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰਨ ਦਾ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਮਝਣਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ ਕਿ ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਸਭ ਤੋਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾਵਾਂ ਵੱਡੇ ਮੁੱਲ ਦੇ ਨੋਟਾਂ ਤੋਂ ਕਿਉਂ ਪਰਹੇਜ਼ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਚੰਦਰਬਾਬੂ ਨਾਇਡੂ ਦੇ 500 ਰੁਪਏ ਦੇ ਨੋਟ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾਉਣ ਦੇ ਸੁਝਾਅ ਨੇ ਇਹ ਸਵਾਲ ਖੜ੍ਹਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸਨੂੰ ਕਿਉਂ ਬੰਦ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜਵਾਬ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾਵਾਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉੱਚ-ਮੁੱਲ ਵਾਲੇ ਨੋਟਾਂ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀਆਂ। ਇਸ ਲਈ, ਵੱਡੀਆਂ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾਵਾਂ ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼ ਉੱਚ-ਮੁੱਲ ਵਾਲੇ ਨੋਟ ਛਾਪਣ ਤੋਂ ਬਚਦੇ ਹਨ।
ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਸਤੰਬਰ 2026 ਦੀ ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਟੈਕਸ ਧੋਖਾਧੜੀ ਅਤੇ ਚੋਰੀ ਦੁਆਰਾ ਛੁਪਾਏ ਗਏ ਪੈਸੇ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨਿਤ ਸਾਲਾਨਾ ਨੁਕਸਾਨ $116-304 ਬਿਲੀਅਨ ਹੈ। ਅਮਰੀਕੀ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨਿਤ ਸਾਲਾਨਾ ਟੈਕਸ ਧੋਖਾਧੜੀ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਲਗਭਗ ₹10-27 ਲੱਖ ਕਰੋੜ ਹੈ।
ਵੱਡੇ ਨੋਟ ਕਾਲੇ ਧਨ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਰੋਕਦੇ।
ਦਿਲਚਸਪ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ 100 ਡਾਲਰ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਨੋਟ ਨਹੀਂ ਛਾਪਦਾ, ਪਰ ਉੱਥੇ ਵੀ, ਹਰ ਸਾਲ ਸੈਂਕੜੇ ਅਰਬ ਡਾਲਰ ਟੈਕਸਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਦੇ। ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਵੱਡੇ ਨੋਟਾਂ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਨ ਨਾਲ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ ਕਿ ਕਾਲਾ ਧਨ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਵੇ। ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਆਮ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਨੋਟ $100 ਹੈ।
ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ $500, $1,000, $5,000, ਅਤੇ $10,000 ਦੇ ਨੋਟ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਸਨ। ਇਹਨਾਂ ਵੱਡੇ ਨੋਟਾਂ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ 1969 ਵਿੱਚ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਘਟਦੀ ਵਰਤੋਂ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਨਕਦੀ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਬੈਂਕਿੰਗ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਦੇ ਇਰਾਦੇ ਕਾਰਨ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਯੂਰੋ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਨੋਟ
ਯੂਰੋ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ 500 ਯੂਰੋ ਦਾ ਨੋਟ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਯੂਰਪੀਅਨ ਸੈਂਟਰਲ ਬੈਂਕ ਨੇ 2019 ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਅਤੇ ਜਾਰੀ ਕਰਨਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਇਸਦਾ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਇਹ ਸੀ ਕਿ 500 ਯੂਰੋ ਦਾ ਨੋਟ ਛੋਟੀ ਜਗ੍ਹਾ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਰਕਮ ਸਟੋਰ ਕਰਨ ਲਈ ਸੁਵਿਧਾਜਨਕ ਸੀ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਪੁਰਾਣੇ 500 ਯੂਰੋ ਦੇ ਨੋਟ ਅਜੇ ਵੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਟੈਂਡਰ ਹਨ। ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ, ਯੂਰੋ ਬੈਂਕ ਨੋਟਾਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਮੁੱਲ 200 ਯੂਰੋ ਹੈ।
ਕੁਵੈਤ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਨੋਟ 20 ਦਿਨਾਰ ਹੈ। ਉੱਥੇ 20 ਰੁਪਏ 6,000 ਭਾਰਤੀ ਰੁਪਏ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ। ਬਹਿਰੀਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਨੋਟ 20 ਦਿਨਾਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਉੱਥੇ 20 ਰੁਪਏ 5,000 ਭਾਰਤੀ ਰੁਪਏ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਜਾਰਡਨ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਨੋਟ 50 ਦਿਨਾਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਉੱਥੇ 20 ਰੁਪਏ 2,600 ਭਾਰਤੀ ਰੁਪਏ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ।
ਇਰਾਕ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਨੋਟ ਹਨ
ਇਸਦੇ ਉਲਟ, ਇਰਾਕ ਵਿੱਚ ਵੀ 25,000 ਅਤੇ 50,000 ਦਿਨਾਰ ਦੇ ਨੋਟ ਹਨ। ਉੱਥੇ 20 ਰੁਪਏ 1.5 ਭਾਰਤੀ ਰੁਪਏ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹਨ। ਇਹ ਸਮਝਣਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ ਕਿ ਇਰਾਕ ਦੀ ਮੁਦਰਾ ਇੰਨੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਉੱਚ ਕੀਮਤ ਵਾਲੇ ਨੋਟ ਹਨ।
ਵੱਡੇ ਨੋਟ ਛਾਪਣ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਕਾਰਨ
ਮਹਿੰਗਾਈ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਘੱਟ ਖਰੀਦ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼ ਉੱਚ ਮੁੱਲ ਵਾਲੇ ਨੋਟਾਂ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਕੁਝ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ, ਲੋਕ ਅਜੇ ਵੀ ਨਕਦੀ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਖਰੀਦਦਾਰੀ ਕਰਨਾ ਪਸੰਦ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਡਿਜੀਟਲ ਭੁਗਤਾਨ ਅਤੇ ਬੈਂਕਿੰਗ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਜਿੰਨੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੋਵੇਗੀ, ਵੱਡੇ ਨੋਟਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਓਨੀ ਹੀ ਘੱਟ ਹੋਵੇਗੀ।
ਟਾਪ ਹੈਡਲਾਈਨ
ਟ੍ਰੈਂਡਿੰਗ ਟੌਪਿਕ
