RBI ਕੋਲ 880.52 ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਟਨ ਸੋਨਾ, ਜਿਸ 'ਚੋਂ ਸਿਰਫ਼ 77% ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਤਿਜੋਰੀਆਂ 'ਚ ; ਬਾਕੀ ਕਿੱਥੇ ਰੱਖਿਆ ?
RBI Gold Reserve : ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਭੰਡਾਰ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕ ਦੀਆਂ ਰਣਨੀਤੀਆਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਚਰਚਾ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ।
RBI Gold Reserve : ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਭੰਡਾਰ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕ ਦੀਆਂ ਰਣਨੀਤੀਆਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਚਰਚਾ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਬਲੂਮਬਰਗ ਇਕਨਾਮਿਕਸ ਦੀ ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਵਧ ਰਹੇ ਤਣਾਅ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ ਭਾਰਤੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ (RBI) ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਭੰਡਾਰ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਵੇਚ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, PIB ਦੀ ਫੈਕਟ ਚੈਕ ਟੀਮ ਨੇ ਇਸ ਦਾਅਵੇ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗਲਤ ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਬਲੂਮਬਰਗ ਇਕਨਾਮਿਕਸ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ
ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਵਧਦੇ ਤਣਾਅ ਕਾਰਨ RBI ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਸੰਪਤੀਆਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਸੋਨਾ ਵੇਚਿਆ ਹੈ। ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕ ਨੇ 22 ਮਈ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਹੋਏ ਦੋ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਲਗਭਗ 12 ਅਰਬ ਡਾਲਰ (ਕਰੀਬ 1.14 ਲੱਖ ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ) ਮੁੱਲ ਦਾ ਸੋਨਾ ਵੇਚਿਆ ਅਤੇ ਇਸੇ ਸਮੇਂ 7.5 ਅਰਬ ਡਾਲਰ ਦੀਆਂ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਸੰਪਤੀਆਂ ਖਰੀਦੀਆਂ।
PIB ਫੈਕਟ ਚੈਕ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਦਾਅਵਾ ਝੂਠਾ
ਪ੍ਰੈੱਸ ਇਨਫਰਮੇਸ਼ਨ ਬਿਊਰੋ (PIB) ਦੀ ਫੈਕਟ ਚੈਕ ਟੀਮ ਨੇ ਜਾਂਚ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਕਿ RBI ਵੱਲੋਂ 12 ਅਰਬ ਡਾਲਰ ਦਾ ਸੋਨਾ ਵੇਚਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗਲਤ ਅਤੇ ਬੇਬੁਨਿਆਦ ਹੈ। PIB ਮੁਤਾਬਕ RBI ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਅੰਕੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਜਾਂ ਸੋਨੇ ਦੀ ਵਿਕਰੀ ਦਾ ਕੋਈ ਜ਼ਿਕਰ ਨਹੀਂ ਹੈ।
RBI ਦੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਭੰਡਾਰ ਦਾ ਹਿਸਾਬ
ਮਾਰਚ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ RBI ਕੋਲ ਕੁੱਲ 880.52 ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਟਨ ਸੋਨਾ ਮੌਜੂਦ ਸੀ। ਇਸ ਵਿੱਚੋਂ ਲਗਭਗ 77 ਫੀਸਦੀ ਸੋਨਾ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਘਰੇਲੂ ਤਿਜੋਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਦਿਲਚਸਪ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਤੱਕ ਕੇਵਲ 66 ਫੀਸਦੀ ਸੋਨਾ ਹੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਪਰ ਬਦਲਦੀਆਂ ਸੁਰੱਖਿਆ ਰਣਨੀਤੀਆਂ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ RBI ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੋਨੇ ਦਾ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਵਾਪਸ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਕੇ ਰੱਖਿਆ ਹੈ।
ਰੂਸ-ਯੂਕਰੇਨ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਦਲੀ ਰਣਨੀਤੀ
ਰੂਸ-ਯੂਕਰੇਨ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੱਛਮੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਰੂਸ ਦੀਆਂ ਕਈ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸੰਪਤੀਆਂ ਨੂੰ ਫ੍ਰੀਜ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਘਟਨਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਕਈ ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ RBI ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਹੋਰ ਸਾਵਧਾਨ ਹੋ ਗਏ।
ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਖ਼ਤਰਿਆਂ ਅਤੇ ਸੰਭਾਵਿਤ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਨੂੰ ਦੇਖਦਿਆਂ ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸੋਨਾ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਨੇ ਵੀ ਇਸੇ ਰਣਨੀਤੀ ਅਧੀਨ ਆਪਣੇ ਸੋਨੇ ਦਾ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਘਰੇਲੂ ਤਿਜੋਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਮੁੰਬਈ ਅਤੇ ਨਾਗਪੁਰ ਦੀਆਂ ਹਾਈ-ਸਿਕਿਉਰਿਟੀ ਤਿਜੋਰੀਆਂ
ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੁੱਲ ਸੋਨੇ ਵਿੱਚੋਂ ਲਗਭਗ 575 ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਟਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੋਨਾ ਦੇਸ਼ ਅੰਦਰ ਹੀ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਇਹ ਸੋਨਾ RBI ਦੀਆਂ ਮੁੰਬਈ ਅਤੇ ਨਾਗਪੁਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਉੱਚ ਸੁਰੱਖਿਆ ਵਾਲੀਆਂ ਤਿਜੋਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਿਜੋਰੀਆਂ ਨੂੰ ਆਧੁਨਿਕ ਤਕਨੀਕ ਅਤੇ ਕੜੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨਾਲ ਲੈਸ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ 24 ਘੰਟੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਘੇਰੇ ਹੇਠ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਬਾਕੀ ਸੋਨਾ ਕਿੱਥੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ?
ਭਾਰਤ ਦੇ ਬਾਕੀ ਸੋਨੇ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਅਜੇ ਵੀ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਲੰਡਨ ਸਥਿਤ ਬੈਂਕ ਆਫ ਇੰਗਲੈਂਡ ਕੋਲ ਜਮ੍ਹਾਂ ਹੈ। ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਕਈ ਦੇਸ਼ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਪਣੇ ਸੋਨੇ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਬੈਂਕ ਆਫ ਇੰਗਲੈਂਡ 'ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰਦੇ ਆਏ ਹਨ।
BIS ਦੀ ਵੀ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ
ਬੈਂਕ ਆਫ ਇੰਗਲੈਂਡ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੁਝ ਸੋਨੇ ਦਾ ਭੰਡਾਰ ਸਵਿਟਜ਼ਰਲੈਂਡ ਦੇ ਬੇਸਲ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਬੈਂਕ ਫਾਰ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸੈਟਲਮੈਂਟਸ (BIS)** ਕੋਲ ਵੀ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਪਾਰ ਨੂੰ ਆਸਾਨ ਬਣਾਉਣ, ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਸਮੇਂ ਤੁਰੰਤ ਤਰਲਤਾ (Liquidity) ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਗਲੋਬਲ ਵਿੱਤੀ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਨੂੰ ਸੁਚਾਰੂ ਰੱਖਣ ਲਈ ਸੋਨੇ ਦਾ ਕੁਝ ਹਿੱਸਾ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਬੈਂਕਾਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਅਤੇ ਰਣਨੀਤਕ ਕਦਮ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Before You Go
10 ਲੱਖ ਯੋਜਨਾ ‘ਤੇ ਨਵਾਂ ਅਪਡੇਟ! CM ਮਾਨ ਦੀ ਵੱਡੀ ਗੱਲ
ਟਾਪ ਹੈਡਲਾਈਨ
ਟ੍ਰੈਂਡਿੰਗ ਟੌਪਿਕ
