Weak Monsoon : ਇਸ ਵਾਰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਰਹਿ ਸਕਦਾ ਹੈ ਮਾਨਸੂਨ, ਜਾਣੋ ਕਿਹੜੀਆਂ ਫਸਲਾਂ ’ਤੇ ਪਵੇਗਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਸਰ ?
Weak Monsoon : ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਇਸ ਸਮੇਂ ਭਿਆਨਕ ਗਰਮੀ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਰਾਹਤ ਭਰੀ ਖਬਰ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ ਹੈ। ਮੌਸਮ ਵਿਭਾਗ (IMD) ਮੁਤਾਬਕ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮੀ ਮਾਨਸੂਨ ਇਸ ਸਾਲ ਕਰੀਬ 26 ਮਈ ਨੂੰ ਕੇਰਲ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦਾ ਹੈ
Weak Monsoon : ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਇਸ ਸਮੇਂ ਭਿਆਨਕ ਗਰਮੀ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਰਾਹਤ ਭਰੀ ਖਬਰ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ ਹੈ। ਮੌਸਮ ਵਿਭਾਗ (IMD) ਮੁਤਾਬਕ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮੀ ਮਾਨਸੂਨ ਇਸ ਸਾਲ ਕਰੀਬ 26 ਮਈ ਨੂੰ ਕੇਰਲ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਮਾਨਸੂਨ 1 ਜੂਨ ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਕੇਰਲ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ ਪਰ ਇਸ ਵਾਰ ਇਹ ਜਲਦੀ ਆ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਮੌਸਮ ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਮਾਨਸੂਨ 22 ਮਈ ਤੋਂ 30 ਮਈ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਮੇਂ ਕੇਰਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਸਿਰਫ ਮਾਨਸੂਨ ਦੇ ਆਉਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਹੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸ ਵਾਰ ਮੌਸਮ ਵਿਗਿਆਨੀ ਇੱਕ ਹੋਰ ਵੱਡੀ ਚੁਣੌਤੀ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਨਾਮ ਹੈ “ਐਲ ਨੀਨੋ”। ਇਹ ਘਟਨਾ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮਾਨਸੂਨ ਦੀ ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਫਸਲਾਂ ’ਤੇ ਡੂੰਘਾ ਅਸਰ ਪਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਮੌਸਮ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਮਾਹਿਰਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਜੇ ਇਸ ਸਾਲ ਐਲ ਨੀਨੋ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਮਾਨਸੂਨ ਕਮਜ਼ੋਰ ਰਹਿ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਬਾਰਿਸ਼ ਘੱਟ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਤਾਪਮਾਨ ਵਧ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੋਕੇ ਵਰਗੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਪੈਦਾ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਨਾਲ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਖੇਤੀ, ਉਤਪਾਦਨ ਅਤੇ ਆਮਦਨ ਤਿੰਨਾਂ ’ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਵਾਰ ਮਾਨਸੂਨ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕਿਉਂ ਰਹਿ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਮਾਹਿਰਾਂ ਨੇ ਸੰਕੇਤ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਐਲ ਨੀਨੋ ਕਾਰਨ ਇਸ ਸਾਲ ਮਾਨਸੂਨ ਆਮ ਤੋਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਰਹਿ ਸਕਦਾ ਹੈ। IMD ਮੁਤਾਬਕ ਜੂਨ ਤੋਂ ਸਤੰਬਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਲਗਭਗ 80 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ ਬਾਰਿਸ਼ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਆਮ ਔਸਤ 87 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਕਮਜ਼ੋਰ ਮਾਨਸੂਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪ੍ਰਭਾਵ ਖਰੀਫ ਫਸਲਾਂ ’ਤੇ ਪਵੇਗਾ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਧਾਨ, ਸੋਯਾਬੀਨ, ਕਪਾਹ, ਗੰਨਾ ਅਤੇ ਮੱਕੀ ਵਰਗੀਆਂ ਫਸਲਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਘੱਟ ਬਾਰਿਸ਼ ਕਾਰਨ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੈਦਾਵਾਰ ਘਟ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਖਾਦ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਧਣ ਅਤੇ ਮਹਿੰਗਾਈ ਵਧਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ।
ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਸਾਨ ਆਪਣੀ ਆਮਦਨ ਅਤੇ ਖਰਚ ਲਈ ਖੇਤੀ ’ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਮਾਨਸੂਨ ਦਾ ਅਸਰ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ, ਪਿੰਡਾਂ ਦੀ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ, FMCG ਸੈਕਟਰ, ਟ੍ਰੈਕਟਰ ਅਤੇ ਦੋ-ਪਹੀਆ ਵਾਹਨਾਂ ਦੀ ਵਿਕਰੀ ’ਤੇ ਵੀ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਐਲ ਨੀਨੋ ਕੀ ਹੈ?
ਐਲ ਨੀਨੋ ਇੱਕ ਗਲੋਬਲ ਮੌਸਮੀ ਘਟਨਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਮਹਾਸਾਗਰ ਦੇ ਮੱਧ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਸਮੁੰਦਰ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ਆਮ ਤੋਂ ਵੱਧ ਗਰਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮਾਨਸੂਨ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਬਾਰਿਸ਼ ਘੱਟ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਤਾਪਮਾਨ ਵੱਧ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੁੱਕੇ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਗਲੋਬਲ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਵੀ ਐਲ ਨੀਨੋ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਕਈ ਹਿੱਸਿਆਂ ਦੇ ਮੌਸਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ, ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਸੁੱਕਾ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਕੁਝ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬੇਹੱਦ ਬਾਰਿਸ਼ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਸਾਲ ਮਈ ਤੋਂ ਜੁਲਾਈ 2026 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਐਲ ਨੀਨੋ ਬਣਨ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਲਗਭਗ 82 ਫੀਸਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਦਸੰਬਰ 2026 ਤੱਕ ਬਣਿਆ ਰਹਿਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ 96 ਫੀਸਦੀ ਦੱਸੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।
ਕਿਹੜੀਆਂ ਫਸਲਾਂ ’ਤੇ ਪਵੇਗਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਸਰ?
ਕਮਜ਼ੋਰ ਮਾਨਸੂਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਅਸਰ ਖਰੀਫ ਫਸਲਾਂ ’ਤੇ ਪਵੇਗਾ। ਖਰੀਫ ਸੀਜ਼ਨ ਦੀਆਂ ਮੁੱਖ ਫਸਲਾਂ ਧਾਨ, ਗੰਨਾ, ਮੱਕੀ ਅਤੇ ਕਪਾਹ ਹਨ। ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਫਸਲਾਂ ਵੱਧ ਪਾਣੀ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਜੇ ਮਾਨਸੂਨ ਕਮਜ਼ੋਰ ਰਿਹਾ ਜਾਂ ਲੰਮਾ ਸੁੱਕਾ ਪਿਆ ਤਾਂ ਧਾਨ ਅਤੇ ਗੰਨੇ ਦੀ ਪੈਦਾਵਾਰ ਘਟ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਮੱਕੀ ਅਤੇ ਕਪਾਹ ਦੀ ਉਤਪਾਦਨ ਸਮਰੱਥਾ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਪਾਣੀ ਦੀ ਕਮੀ ਕਾਰਨ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਸਿੰਚਾਈ ’ਤੇ ਵੱਧ ਨਿਰਭਰ ਹੋਣਾ ਪਵੇਗਾ। ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਈ ਕਿਸਾਨ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਭੂ-ਜਲ ਅਤੇ ਸਿੰਚਾਈ ਦੇ ਸਹਾਰੇ ਖੇਤੀ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ ਕਮਜ਼ੋਰ ਮਾਨਸੂਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਿਹਨਤ ਅਤੇ ਨਿਵੇਸ਼ ਲਈ ਵੱਡਾ ਖਤਰਾ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਕਿਸਾਨ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਕਿਵੇਂ ਕਰਨ ਤਿਆਰੀ?
ਖੇਤੀ ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਸਾਲ ਮੌਸਮ ਅਧਾਰਿਤ ਖੇਤੀ ਅਪਣਾਉਣਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
ਘੱਟ ਪਾਣੀ ਵਾਲੀਆਂ ਫਸਲਾਂ ਜਿਵੇਂ ਮੋਟੇ ਅਨਾਜ, ਦਾਲਾਂ ਅਤੇ ਸੁੱਕਾ ਸਹਿਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀ ਬੀਜਾਈ ਕਰੋ।
ਡ੍ਰਿਪ ਇਰਿਗੇਸ਼ਨ, ਸਪ੍ਰਿੰਕਲਰ ਅਤੇ ਮਲਚਿੰਗ ਵਰਗੀਆਂ ਮਾਈਕ੍ਰੋ ਇਰਿਗੇਸ਼ਨ ਤਕਨੀਕਾਂ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਦੀ ਬਚਤ ਕਰੋ।
ਖੇਤ ਵਿੱਚ ਨਮੀ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਲਈ ਜੈਵਿਕ ਪਦਾਰਥ ਵਰਤੋ ਅਤੇ ਸਵੇਰੇ-ਸ਼ਾਮ ਸਿੰਚਾਈ ਕਰੋ।
ਸਮੇਂ ’ਤੇ ਬੀਜਾਈ ਕਰਨ ਨਾਲ ਉਤਪਾਦਨ ’ਤੇ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਅਸਰ ਘਟ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਪਾਣੀ ਸੰਭਾਲ ਲਈ ਟਾਲਾਬ, ਪਾਣੀ ਦੇ ਟੈਂਕ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਸਿੰਚਾਈ ਪ੍ਰਬੰਧ ’ਤੇ ਧਿਆਨ ਦਿਓ।
ਅਸਾਮ ਅਤੇ ਓਡੀਸ਼ਾ ਵਰਗੇ ਕੁਝ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਕਿਸਾਨ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਆਧੁਨਿਕ ਸਿੰਚਾਈ ਤਕਨੀਕਾਂ ਅਪਣਾ ਕੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਬਚਤ ਅਤੇ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
ਟਾਪ ਹੈਡਲਾਈਨ
ਟ੍ਰੈਂਡਿੰਗ ਟੌਪਿਕ
