ਜਦ ਹੰਸਾਂ ਦੀ ਜੋੜੀ ਖੂਨੀ ਕੰਧ ਉਹਲੇ ਹੋਈ, ਫੁੱਲ ਬੂਟੇ, ਮਿੱਟੀ ਤੇ ਹਵਾ ਵੀ ਰੋਈ

ਮਾਤਾ ਗੁਜਰੀ ਜੀ ਅਤੇ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਿਆਂ ਨੂੰ ਸਰਹੰਦ ਦੇ ਠੰਢੇ ਬੁਰਜ ਵਿੱਚ ਕੈਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਦੂਸਰੇ ਦਿਨ ‘ਵਜੀਰ ਖਾਨ (ਵਜੀਦ ਖਾਨ) ਦੀ ਕਚਹਿਰੀ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ, ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਿਆਂ ਗੱਜ ਕੇ ਫਤਹਿ ਬੁਲਾਈ, ’ਸੁੱਚਾ ਨੰਦ, ਕਾਜ਼ੀ ਤੇ ਵਜੀਦ ਖਾਨ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ੇਰਾਂ ਦੀ ਦਲੇਰੀ ਦੇਖ ਕੇ ਦੰਗ ਰਹਿ ਗਏ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਸੀ ਕਿ ਸਾਹਿਬਜਾਦੇ ਡਰ ਨਾਲ ਸਹਿਮ ਗਏ ਹੋਣੇ, ਪਰ ‘ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਿਆਂ ਦੇ ਚੇਹਰਿਆਂ ਤੇ ਡਰ ਜਾਂ ਸਹਿਮ ਦੂਰ ਦੀ ਗੱਲ ਸਗੋਂ ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਦਲੇਰੀ ਨਾਲ ਹਰ ਉੱਤਰ ਵੀ ਦਿੱਤਾ।

ਅੱਗੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ”ਹੋਣੀ” ਗੰਗੂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਗਈ। ਗੰਗੂ, ਗੁਰੂ ਘਰ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਰਸੋਈਆ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਉਸ ‘ਤੇ ਇਤਬਾਰ ਕਰਕੇ ਮਾਤਾ ਜੀ ਸਮੇਤ ਛੋਟੇ ਲਾਲਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਪਿੰਡ ਖੇੜੀ ਚਲੇ ਗਏ। ਘਰ ਜਾ ਕੇ ਉਸ ਲਾਲਚੀ ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸਘਾਤੀ ਗੰਗੂ ਨੇ ਸਾਰੇ ਉਪਕਾਰ ਭੁਲਾ ਕੇ ਮੋਰਿੰਡੇ ਦੇ ਥਾਣੇਦਾਰ ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਕੇ ’ਮਾਤਾ ਜੀ ਤੇ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਿਆਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕਰਵਾ ਦਿੱਤਾ। ਗੰਗੂ ਦਾ ਨਾਂ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਲੂਣ ਹਰਾਮੀ ਤੇ ਅਕ੍ਰਿਤਘਣ ਵਜੋਂ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ।