ਆਖਰ ਇਸ ਵਾਰ ਸਰਦੀਆਂ ਨੇ ਕਿਉਂ ਮਚਾਇਆ ਕਹਿਰ!  ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਲੱਭ ਲਿਆ ਕਾਰਨ

ਭਾਰਤੀ ਮੌਸਮ ਵਿਭਾਗ (IMD) ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਤਾਪਮਾਨ ਦੇ ਲਿਹਾਜ਼ ਨਾਲ ਇਹ ਸਾਲ 1951-52 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਭ ਤੋਂ ਠੰਡਾ ਸਾਲ ਰਿਹਾ। ਆਈਐਮਡੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਠੰਡ ਵਿੱਚ ਇਹ ਰਿਕਾਰਡ ਤੋੜ ਬਦਲਾਅ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬੇਮੌਸਮੀ...

weather

ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: ਇਸ ਸਾਲ ਸਰਦੀਆਂ ਦਾ ਮੌਸਮ (winter session) ਆਖਰਕਾਰ 28 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਖਤਮ ਹੋ ਗਿਆ। ਮੌਸਮ ਵਿਭਾਗ (IMD) ਮੁਤਾਬਕ ਇਸ ਸਾਲ ਰਿਕਾਰਡ ਸਰਦੀ ਪਈ ਹੈ। ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਤਾਪਮਾਨ ਵਿੱਚ ਕਮੀ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ 1951-52 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਠੰਢਾ ਸਾਲ ਸੀ।

ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਇਸ ਸਾਲ ਮੌਸਮ 'ਚ ਕਈ ਬਦਲਾਅ ਹੋਏ ਹਨ, ਜੋ ਮੌਸਮ 'ਚ ਬਦਲਾਅ ਦੇ ਮਾੜੇ ਨਤੀਜਿਆਂ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ। 28 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ, ਅੰਤਰ-ਸਰਕਾਰੀ ਪੈਨਲ ਆਨ ਕਲਾਈਮੇਟ ਚੇਂਜ (IPCC) ਨੇ ਮੌਸਮ ਦੇ ਇਸ ਪੂਰੇ ਮਾਮਲੇ 'ਤੇ ਆਪਣੀ ਛੇਵੀਂ ਮੁਲਾਂਕਣ ਰਿਪੋਰਟ ਦਾ ਦੂਜਾ ਹਿੱਸਾ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਰਿਪੋਰਟ ਜਲਵਾਯੂ ਸੰਕਟ ਦੇ ਵਿਆਪਕ ਅਤੇ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ ਇਸ ਸਾਲ ਸਰਦੀਆਂ ਦੇ ਪੈਟਰਨ 'ਚ ਕੁਝ ਅਜਿਹੇ ਬਦਲਾਅ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲੇ ਹਨ, ਜੋ 1951-52 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਭਾਰਤੀ ਮੌਸਮ ਵਿਭਾਗ (IMD) ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਤਾਪਮਾਨ ਦੇ ਲਿਹਾਜ਼ ਨਾਲ ਇਹ ਸਾਲ 1951-52 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਭ ਤੋਂ ਠੰਡਾ ਸਾਲ ਰਿਹਾ। ਆਈਐਮਡੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਠੰਡ ਵਿੱਚ ਇਹ ਰਿਕਾਰਡ ਤੋੜ ਬਦਲਾਅ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬੇਮੌਸਮੀ ਬਾਰਸ਼ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੈ।

ਇਤਿਹਾਸਕ ਰੁਝਾਨਾਂ ਦੇ ਉਲਟ, ਸਰਦੀਆਂ
ਇਸ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ 27 ਫਰਵਰੀ ਤੱਕ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਔਸਤ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਤਾਪਮਾਨ 24.29 ਡਿਗਰੀ ਸੈਲਸੀਅਸ ਸੀ। 1981-2010 ਦੀ ਮਿਆਦ ਵਿੱਚ, ਦਸੰਬਰ-ਫਰਵਰੀ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਇਹ ਔਸਤ ਤਾਪਮਾਨ ਤੋਂ 1.51 ਡਿਗਰੀ ਘੱਟ ਸੀ। ਇਸ ਨਜ਼ਰੀਏ ਤੋਂ 1951-52 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਠੰਢਾ ਸਾਲ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 1983-84 ਵਿੱਚ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਤਾਪਮਾਨ ਆਮ ਨਾਲੋਂ 1.15 ਡਿਗਰੀ ਘੱਟ ਸੀ। ਇਸ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਦਿਨ ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਜਿਸ ਦਿਨ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਤਾਪਮਾਨ ਆਮ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ।

ਦਸੰਬਰ ਵਿੱਚ ਔਸਤ ਤਾਪਮਾਨ 1.2 ਡਿਗਰੀ ਸੀ, ਜੋ ਆਮ ਨਾਲੋਂ 4.7 ਡਿਗਰੀ ਘੱਟ ਸੀ। ਤਾਪਮਾਨ 'ਚ ਇਹ ਬਦਲਾਅ ਬੇਹੱਦ ਅਸਾਧਾਰਨ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਭਾਰਤ 'ਚ ਸਰਦੀਆਂ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੱਧ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਤਾਪਮਾਨ 'ਚ ਕੋਈ ਖਾਸ ਬਦਲਾਅ ਨਹੀਂ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਵਾਰ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਤਾਪਮਾਨ ਔਸਤਨ 11.95 ਡਿਗਰੀ ਸੈਲਸੀਅਸ ਰਿਹਾ, ਜੋ ਆਮ ਨਾਲੋਂ ਸਿਰਫ਼ 0.01 ਡਿਗਰੀ ਘੱਟ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ 71 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ 30ਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਠੰਡਾ ਤਾਪਮਾਨ ਸੀ।

ਲਗਾਤਾਰ ਮੀਂਹ ਪੈਣ ਕਾਰਨ ਤਾਪਮਾਨ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ
ਆਈਪੀਸੀਸੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਤਾਪਮਾਨ ਵਿੱਚ ਇਹ ਗਿਰਾਵਟ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬੇਮੌਸਮੀ ਮੀਂਹ ਕਾਰਨ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਮੀਂਹ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਬੱਦਲ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਨੂੰ ਰੋਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਦਿਨ ਨੂੰ ਗਰਮ ਹੋਣ ਤੋਂ ਰੋਕਦੇ ਹਨ। ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਸਾਲ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਤਾਪਮਾਨ ਰਿਕਾਰਡ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਔਸਤ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਰਿਹਾ।

ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮੀਂਹ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦਾ। ਪਰ 2021-22 ਦੀਆਂ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇੰਨੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਬਾਰਿਸ਼ ਹੋਈ ਕਿ ਆਸਮਾਨ ਬੱਦਲਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਰਿਹਾ। ਇਸ ਸਾਲ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਔਸਤ ਬਾਰਿਸ਼ ਨੇ ਕਈ ਰਿਕਾਰਡ ਤੋੜ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। 30 ਵਿੱਚੋਂ 11 ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਔਸਤ ਤੋਂ ਭਾਰੀ ਮੀਂਹ ਨੇ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਤਾਪਮਾਨ ਨੂੰ ਔਸਤ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਲਿਆਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ।