ਹਰ ਸਾਲ 2 ਲੱਖ ਲੋਕ ਭਾਰਤ ਛੱਡ ਰਹੇ, ਕਿਹੜੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਬਣਾ ਰਹੇ ਠਿਕਾਣਾ, ਕੇਂਦਰੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਕੀਤਾ ਖੁਲਾਸਾ, ਅੰਕੜੇ ਹੈਰਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ
ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਹਰ ਸਾਲ ਲੱਖਾਂ ਲੋਕ ਆਪਣੀ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਛੱਡ ਰਹੇ ਹਨ। ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਸੰਸਦ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਪਿਛਲੇ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ 9 ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਭਾਰਤੀ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਛੱਡੀ ਹੈ। 2022 ਤੋਂ ਹਰ ਸਾਲ ਇਹ ਗਿਣਤੀ 2 ਲੱਖ...
ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਹਰ ਸਾਲ ਲੱਖਾਂ ਲੋਕ ਆਪਣੀ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਛੱਡ ਰਹੇ ਹਨ। ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਸੰਸਦ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਪਿਛਲੇ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ 9 ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਭਾਰਤੀ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਛੱਡੀ ਹੈ। 2022 ਤੋਂ ਹਰ ਸਾਲ ਇਹ ਗਿਣਤੀ 2 ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। 2011 ਤੋਂ 2024 ਤੱਕ ਕੁੱਲ 20.6 ਲੱਖ ਭਾਰਤੀਆਂ ਨੇ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਛੱਡੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅੱਧੇ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪਿਛਲੇ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਛੱਡੀ। ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਕੋਵਿਡ ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਦੌਰਾਨ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤ ਛੱਡਿਆ।
ਕੋਵਿਡ ਵਿੱਚ ਪਾਬੰਦੀ ਲੱਗੀ, ਫਿਰ ਮੌਕਾ ਮਿਲਣ ਤੇ ਨਿਕਲੇ ਲੋਕ
ਪਹਿਲਾਂ ਲਗਭਗ 10 ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਹਰ ਸਾਲ 1.2 ਲੱਖ ਤੋਂ 1.45 ਲੱਖ ਲੋਕ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਛੱਡਦੇ ਸਨ। ਕੋਵਿਡ ਦੇ ਸਮੇਂ 2020 ਵਿੱਚ ਇਹ ਗਿਣਤੀ ਘਟ ਕੇ ਲਗਭਗ 85,000 ਰਹ ਗਈ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਯਾਤਰਾ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਸੀ। ਪਰ ਕੋਵਿਡ ਦੇ ਬਾਅਦ ਫਿਰ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਅਤੇ 2022 ਤੋਂ ਹਰ ਸਾਲ 2 ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਅਲਵਿਦਾ ਕਹਿ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।
ਭਾਰਤ ਦੇ ਲੋਕ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਕਿਉਂ ਛੱਡ ਰਹੇ ਹਨ?
ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸਦੇ ਕਾਰਣ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਹਨ ਅਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਉਸ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਪਤਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੋਕ ‘ਵਿਆਕਤੀਗਤ ਸੁਵਿਧਾ’ ਲਈ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਗਿਆਨ-ਅਧਾਰਿਤ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਦੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰੀ ਕੰਮ ਦੇ ਮੌਕੇ ਭਾਰਤ ਮਾਨਤਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਕਾਰਣ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਦੋਹਰੀ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਦੀ ਸੁਵਿਧਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਕਾਨੂੰਨ 1955 ਦੀ ਧਾਰਾ 9 ਅਨੁਸਾਰ, ਜੇ ਕੋਈ ਭਾਰਤੀ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਭਾਰਤੀ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵੋਟਿੰਗ ਦਾ ਹੱਕ, ਸੋਸ਼ਲ ਸੁਰੱਖਿਆ, ਬਿਨਾਂ ਰੋਕ-ਟੋਕ ਰਹਿਣਾ, ਸਰਕਾਰੀ ਨੌਕਰੀਆਂ ਅਤੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਸਥਿਰਤਾ ਸਿਰਫ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਦਾ ਓਵਰਸੀਜ਼ ਸਿਟਿਜ਼ਨ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ (OCI) ਕਾਰਡ ਵੀਜ਼ਾ-ਫ੍ਰੀ ਯਾਤਰਾ ਅਤੇ ਕੁਝ ਆਰਥਿਕ ਹੱਕ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਵੋਟਿੰਗ ਜਾਂ ਚੋਣ ਲੜਨ ਵਰਗੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਹੱਕ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ।
ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਨੌਕਰੀ ਦੇ ਵਧੀਆ ਮੌਕੇ
ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ‘ਤੇ ਲੋਕ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਵਿਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਵਧੀਆ ਮੌਕਿਆਂ ਲਈ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਛੱਡਣੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਭਾਰਤੀ ਪਹਿਚਾਨ ਛੱਡਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਰੁਝਾਨ ਹੁਣ ਅਮੀਰ ਅਤੇ ਸਫ਼ਲ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਜਾਣ ਨੂੰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਲੇਖਕ ਸੰਜੈ ਬਾਰੂ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ‘ਸੈਸਸ਼ਨ ਆਫ ਦ ਸਫ਼ਲ: ਦ ਫਲਾਈਟ ਆਊਟ ਆਫ ਨਿਊ ਇੰਡੀਆ’ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਮਾਈਗ੍ਰੇਸ਼ਨ ਦੀ ਚੌਥੀ ਲਹਿਰ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਅਮੀਰਾਂ ਦੇ ਬੱਚੇ, ਹਾਈ ਨੈੱਟ ਵਰਥ ਇੰਡਿਵਿਜ਼ੂਅਲਸ (HNIs) ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਲੋਕ ਵਿਦੇਸ਼ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਮੋਰਗਨ ਸਟੈਨਲੀ ਦੇ ਡੇਟਾ ਮੁਤਾਬਕ, 2014 ਤੋਂ ਹੁਣ ਤੱਕ ਲਗਭਗ 23,000 ਭਾਰਤੀ ਮਿਲੀਨੇਅਰਜ਼ ਦੇਸ਼ ਛੱਡ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਪਹਿਲਾਂ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਵੱਖਰੀਆਂ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਮਜ਼ਦੂਰ ਅਤੇ 1970 ਤੋਂ ਡਾਕਟਰ-ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਵਰਗੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸ਼ਨਲ।
ਲੋਕ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਕਿੱਥੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ?
ਭਾਰਤੀ ਨਾਗਰਿਕ ਆਪਣੀ ਪਹਿਚਾਨ ਛੱਡ ਕੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਅਮਰੀਕਾ, ਬ੍ਰਿਟੇਨ, ਕੈਨੇਡਾ ਅਤੇ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਪਾਸਪੋਰਟ ਜ਼ਿਆਦਾ ਆਕਰਸ਼ਕ ਹਨ ਅਤੇ ਮੌਕੇ ਵੱਧ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। 1970 ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰੇਨ ਡਰੇਨ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਹੈ, ਜੋ 2020 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਤੇਜ਼ ਹੋਈ। ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਲੋਕ ਇਹ ਵਿਆਕਤੀਗਤ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਟਾਪ ਹੈਡਲਾਈਨ
ਟ੍ਰੈਂਡਿੰਗ ਟੌਪਿਕ
