Budget 2021:ਬਜਟ ਵਿਚ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਇਹ ਭਾਰੀ ਸ਼ਬਦ, ਕੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਤਲਬ

Union Budget 2021: ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਹਰ ਸਾਲ ਆਮ ਬਜਟ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਬਜਟ ਵਿਚ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਸਾਰੇ ਮੰਤਰਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਵਿਭਾਗਾਂ ਵਿਚ ਸਾਲ ਵਿਚ ਹਾਸਲ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਖਰਚੇ ਅਤੇ ਮਾਲੀਏ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕੇਂਦਰੀ ਬਜਟ ਵਿੱਚ ਅਗਲੇ ਸਾਲ 1 ਅਪਰੈਲ ਤੋਂ 31 ਮਾਰਚ ਤੱਕ ਦਾ ਬਜਟ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: ਆਮਦਨ ਅਤੇ ਖਰਚਿਆਂ ਦੇ ਲੇਖੇ ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਬਜਟ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਰ ਦੇਸ਼ ਆਪਣੇ ਖਰਚਿਆਂ ਅਤੇ ਆਮਦਨੀ ਲਈ ਇੱਕ ਬਜਟ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਬਜਟ ਮੁਤਾਬਕ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਵੀ ਹਰ ਸਾਲ ਬਜਟ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਬਜਟ ਵਿਚ ਪੂਰੇ ਸਾਲ ਲਈ ਖਰਚੇ ਨਿਸ਼ਚਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਹਰ ਸਾਲ ਇੱਕ ਆਮ ਬਜਟ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਬਜਟ ਵਿਚ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਸਾਰੇ ਮੰਤਰਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਵਿਭਾਗਾਂ ਵਿਚ ਸਾਲ ਵਿਚ ਹਾਸਲ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਖਰਚੇ ਅਤੇ ਮਾਲੀਏ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਕੇਂਦਰੀ ਬਜਟ ਵਿੱਚ ਅਗਲੇ ਸਾਲ 1 ਅਪਰੈਲ ਤੋਂ 31 ਮਾਰਚ ਤੱਕ ਦਾ ਬਜਟ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੇਂਦਰੀ ਬਜਟ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਵਿੱਤ ਮੰਤਰੀ ਰਾਹੀਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬਜਟ ਦੌਰਾਨ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਭਾਰੀ ਸ਼ਬਦ ਵੀ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਅਕਸਰ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਮਝ ਤੋਂ ਪਰੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿਚ ਜਾਣੋ ਬਜਟ ਵਿਚ ਕੁਝ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਅਰਥ… ਵਿੱਤੀ ਘਾਟਾ - ਸਰਕਾਰੀ ਖਰਚਿਆਂ ਅਤੇ ਕਮਾਈ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਅੰਤਰ ਨੂੰ ਮਾਲੀਆ ਘਾਟਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਖਰਚੇ ਵੱਧ ਹਨ ਅਤੇ ਕਮਾਈ ਘੱਟ ਹੈ ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਵਿੱਤੀ ਘਾਟਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਸਕਲ ਸਰਪਲੱਸ - ਇਹ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਕਮਾਈ ਅਤੇ ਖਰਚਿਆਂ ਦਾ ਅੰਤਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਕਮਾਈ ਵਧੇਰੇ ਹੈ ਅਤੇ ਖਰਚੇ ਘੱਟ ਹਨ, ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਵਿੱਤੀ ਸਰਪਲੱਸ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੂੰਜੀ ਲਾਭ ਟੈਕਸ - ਜੇ ਕੋਈ ਨਿਵੇਸ਼ ਲਾਭ ਕਮਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਕੈਪਿਟਲ ਗੈਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਨਿਵੇਸ਼ (ਸ਼ੇਅਰ, ਬਾਂਡ, ਜਾਇਦਾਦ, ਸੋਨਾ) ਇੱਕ ਲਾਭ ਵਿੱਚ ਵੇਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਲਾਭਕਾਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਧਰ ਇਸ ਲਾਭ 'ਤੇ ਟੈਕਸ ਨੂੰ ਕੈਪਿਟਲ ਗੈਨ ਟੈਕਸ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੁੱਲ ਆਮਦਨ (Gross Income) - ਇਹ ਉਹ ਆਮਦਨੀ ਹੈ ਜੋ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇੱਕ ਕੰਪਨੀ ਦੁਆਰਾ ਤਨਖਾਹ ਵਜੋਂ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਮੁਢਲੀ ਤਨਖਾਹ, ਐਚਆਰਏ, ਯਾਤਰਾ ਭੱਤਾ, ਮਹਿੰਗਾਈ ਭੱਤਾ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਭੱਤਾ, ਹੋਰ ਭੱਤਾ, ਛੁੱਟੀ ਇਨਕੈਸ਼ਮੈਂਟ ਆਦਿ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਟੈਕਸ ਯੋਗ ਆਮਦਨ - ਸ਼ੁੱਧ ਤਨਖਾਹ ਬਚਤ ਜਾਂ ਕੁੱਲ ਤਨਖਾਹ ਤੋਂ ਕਟੌਤੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਟੈਂਡਰਡ ਕਟੌਤੀ, ਬੀਮਾ ਪ੍ਰੀਮੀਅਮ, ਮੈਡੀਕਲ ਖਰਚਿਆਂ, 80 ਸੀ ਦੇ ਤਹਿਤ ਘਟਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇਸ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹੋਰ ਸਰੋਤ ਦੀ ਆਮਦਨੀ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਟੈਕਸਯੋਗ ਆਮਦਨੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੀ ਛੋਟ ਨੂੰ ਵੀ ਘਟਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੂੰਜੀ ਦਾ ਖਰਚਾ (ਕੈਪਿਟਲ ਐਕਸਪੈਂਡੇਚਰ) - ਇਸਦਾ ਅਰਥ ਸਰਕਾਰੀ ਫੰਡਾਂ ਦਾ ਖਰਚਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਤਹਿਤ ਸੰਪਤੀਆਂ ਜੋੜੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਕਰਜ਼ੇ ਦਾ ਭਾਰ ਘੱਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪੂੰਜੀਗਤ ਖਰਚੇ ਵਿਚ ਜਾਇਦਾਦ, ਨਿਵੇਸ਼ ਅਤੇ ਸੂਬਾ ਸਰਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਕਰਜ਼ਿਆਂ ਦੀ ਖਰੀਦ 'ਤੇ ਖਰਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪੂੰਜੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ (ਕੈਪਿਟਲ ਰਿਸੀਟਸ) - ਇਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਲਏ ਗਏ ਕਰਜ਼ੇ। ਸਰਕਾਰੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੇ ਵਿਨਿਵੇਸ਼ ਤੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਰਕਮ ਵੀ ਇਸ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰਾਂ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਤੋਂ ਲਏ ਗਏ ਕਰਜ਼ਿਆਂ 'ਤੇ ਕੀਤੀਆਂ ਭੁਗਤਾਨਾਂ ਵੀ ਇਸ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਪੂੰਜੀ ਇਕੱਠੀ ਕਰਨ ਵਿਚ ਆਰਬੀਆਈ ਤੋਂ ਲਏ ਕਰਜ਼ੇ, ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸਰਕਾਰ ਤੋਂ ਸਹਾਇਤਾ, ਜਨਤਾ ਤੋਂ ਕਰਜ਼ੇ ਅਤੇ ਰਿਣ ਰਿਕਵਰੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਮਾਲੀਏ ਦਾ ਖਰਚਾ - ਰਾਜ ਦੇ ਖਰਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਖਰਚੇ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਬਾਕੀ ਸਾਰੇ ਖਰਚਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਲੀਏ ਦੇ ਖਰਚੇ ਵਿੱਚ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਜਾਇਦਾਦ-ਦੇਣਦਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਤਨਖਾਹ, ਵਿਆਜ ਦੀ ਅਦਾਇਗੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਖਰਚੇ ਵੀ ਇਸ ਮਾਲੀਏ ਦੇ ਖਰਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਸ ਨਾਲ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਉਤਪਾਦਕਤਾ ਵਿਚ ਵਾਧਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਸਰਕਾਰ ਕੋਈ ਪੈਸਾ ਕਮਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਸਰਕਾਰ ਵਲੋਂ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸਬਸਿਡੀ, ਸਰਕਾਰੀ ਵਿਭਾਗਾਂ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਯੋਜਨਾਵਾਂ 'ਤੇ ਖਰਚ, ਵਿਆਜ ਅਦਾਇਗੀਆਂ ਅਤੇ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਗਰਾਂਟਾਂ ਇਸ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਮਾਲੀਆ ਆਮਦਨੀ - ਟੈਕਸ, ਜਨਤਕ ਖੇਤਰ ਦੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੇ ਲਾਭਅੰਸ਼ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਸਰਕਾਰ ਵਲੋਂ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਕਰਜ਼ਿਆਂ ਤੋਂ ਵਿਆਜ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ: ਦਿੱਲੀ 'ਚ ਹਿੰਸਾ ਤੋਂ ਦੁਖੀ ਹਿਮਾਂਸ਼ੀ ਖੁਰਾਣਾ ਨੇ ਕੀਤੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਅਪੀਲ, ਕਿਹਾ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਜਾਰੀ ਰੱਖੋ

ਪੰਜਾਬੀ ‘ਚ ਤਾਜ਼ਾ ਖਬਰਾਂ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਕਰੋ ਐਪ ਡਾਊਨਲੋਡ: https://play.google.com/store/apps/details?id=com.winit.starnews.hin https://apps.apple.com/in/app/abp-live-news/id811114904