ਆਨਲਾਈਨ ਸ਼ਾਪਿੰਗ ਕੰਪਨੀਆਂ ਕਿਵੇਂ ਤੁਹਾਡੇ ਦਿਮਾਗ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਤੁਸੀਂ ਖਰੀਦਣ ਲਈ ਕਿਉਂ ਮਜਬੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹੋ

ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਤੀਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਆਨਲਾਈਨ ਖਰੀਦਦਾਰਾਂ ਦਾ ਗੜ੍ਹ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਇਹ ਗਿਣਤੀ 180-190 ਮਿਲੀਅਨ ਹੈ, ਜੋ 2027 ਤੱਕ 450 ਮਿਲੀਅਨ ਤੱਕ ਵਧ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਆਨਲਾਈਨ ਸ਼ਾਪਿੰਗ ਕੰਪਨੀਆਂ ਕਿਵੇਂ ਤੁਹਾਡੇ ਦਿਮਾਗ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ

ਕੋਰੋਨਾ ਮਹਾਮਾਰੀ ਦੌਰਾਨ ਈ-ਕਾਮਰਸ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੇ ਅੰਨ੍ਹੇਵਾਹ ਮੁਨਾਫਾ ਕਮਾਇਆ। ਕੋਰੋਨਾ ਦੇ ਖਤਰੇ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਆਨਲਾਈਨ ਸ਼ਾਪਿੰਗ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਐਡਵਾਈਜ਼ਰੀ ਵੀ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਪਰ ਹੁਣ ਜਦੋਂ ਦੇਸ਼ ਇਸ ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਮੁੜ ਆਮ ਤਰੀਕਿਆਂ 'ਤੇ ਵਾਪਸ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਵੀ ਆਨਲਾਈਨ ਸ਼ਾਪਿੰਗ ਦੀ ਆਦਤ ਪਿੱਛਾ ਨਹੀਂ ਛੱਡ ਰਹੀ ਹੈ।

ਬ੍ਰੇਨ ਐਂਡ ਕੰਪਨੀ ਦੀ ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ 'ਚ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਤੀਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਆਨਲਾਈਨ ਖਰੀਦਦਾਰਾਂ ਦਾ ਗੜ੍ਹ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਇਹ ਗਿਣਤੀ 180-190 ਮਿਲੀਅਨ ਹੈ, ਜੋ 2027 ਤੱਕ 450 ਮਿਲੀਅਨ ਤੱਕ ਵਧ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚੀ ਸਮਝੀ ਰਣਨੀਤੀ ਨਾਲ ਦਿਖਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ

ਹੁਣ ਸਵਾਲ ਇਹ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਸਭ ਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ ਕਿ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਆਨਲਾਈਨ ਖਰੀਦਦਾਰੀ ਬੇਲੋੜੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਲੋਕ ਇਹ ਖਰੀਦਦਾਰੀ ਕਿਉਂ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਦਰਅਸਲ, ਤੁਹਾਡੀ ਖਰੀਦਦਾਰੀ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਈ-ਕਾਮਰਸ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੀ ਰਣਨੀਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਤੁਸੀਂ ਬੇਲੋੜੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸਮਝ ਕੇ ਪੈਸਾ ਖਰਚ ਕਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋ।

ਦਰਅਸਲ, ਆਨਲਾਈਨ ਸਰਫਿੰਗ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ, ਤੁਸੀਂ ਅਜਿਹੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਦੇਖਦੇ ਹੋ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਲੈਣ ਬਾਰੇ ਸੋਚ ਰਹੇ ਹੋ ਜਾਂ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਸਿਰਫ ਜਾਣਕਾਰੀ ਇਕੱਠੀ ਕਰਨ ਲਈ ਦੇਖੇ ਹਨ। ਅਜਿਹੇ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਾਂ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਦੇਖ ਕੇ ਤੁਹਾਡਾ ਮਨ ਇਹ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਸ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ ਉਹ ਸਮਾਨ ਖਰੀਦ ਲੈਂਦੇ ਹੋ।

ਔਨਲਾਈਨ ਵਿਕਰੇਤਾ ਤੁਹਾਨੂੰ ਖਰੀਦਦਾਰੀ ਕਰਾਉਣ ਲਈ ਕਈ ਤਰਕੀਬ ਵਰਤਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਟ੍ਰੈਵਲ ਸਾਈਟ 'ਤੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸਣਾ ਕਿ ਇਸ ਹੋਟਲ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ 4 ਜਾਂ 5 ਕਮਰੇ ਬਚੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਯਾਤਰਾ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾ ਰਹੇ ਹੋ ਅਤੇ ਫਿਰ ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਬੁਕਿੰਗ ਜਲਦਬਾਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਅਜਿਹਾ ਨਾ ਹੋਵੇ ਕਿ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹਾ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਇਹ ਸੌਦਾ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਲਈ ਕੋਈ ਥਾਂ ਨਹੀਂ ਹੈ।

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਨਲਾਈਨ ਸ਼ਾਪਿੰਗ ਐਪਸ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨੋਟੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਪਹਿਰਾਵਾ ਦੇਖਿਆ ਹੈ ਉਸ ਦੀ ਕੀਮਤ ਘੱਟ ਗਈ ਹੈ ਜਾਂ 200 ਲੋਕ ਉਸ ਪਹਿਰਾਵੇ ਨੂੰ ਖਰੀਦ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੁਸੀਂ ਤੁਰੰਤ ਉਸ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਖਰੀਦਦੇ ਹੋ ਕਿਉਂਕਿ 'ਫੀਅਰ ਆਫ ਮਿਸਿੰਗ ਆਊਟ' (FOMO) ਨਾਲ ਘਿਰ ਜਾਂਦੇ ਹੋ।

'ਫੀਅਰ ਆਫ ਮਿਸਿੰਗ ਆਊਟ' ਕੀ ਹੈ

ਕੰਪਨੀਆਂ ਉਪਭੋਗਤਾਵਾਂ ਜਾਂ ਖਰੀਦਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਡਰ ਜਾਂ ਕਮੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨ ਲਈ ਤੁਰੰਤ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰਨ ਲਈ ਤਕਨੀਕਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਆਮ ਵਿਅਕਤੀ ਜਲਦਬਾਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਸੋਚੇ ਬਿਨਾਂ ਉਤਪਾਦ ਜਾਂ ਸਰਵਿਸ ਖਰੀਦਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਦਬਾਅ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ 'ਫੀਅਰ ਆਫ ਮਿਸਿੰਗ ਆਊਟ' (FOMO) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੈਰਾਨੀ ਦੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੀ ਇਹ ਰਣਨੀਤੀ ਵੀ ਕਾਫੀ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ।

ਬੋਧਾਤਮਕ ਪੱਖਪਾਤ (cognitive Bias) ਤਕਨੀਕ ਵੀ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ

ਬੋਧਾਤਮਕ ਪੱਖਪਾਤ ਸੋਚਣ ਦਾ ਇੱਕ ਤਰੀਕਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖੀ ਦਿਮਾਗ ਨਿੱਜੀ ਅਨੁਭਵ ਅਤੇ ਤਰਜੀਹਾਂ ਦੇ ਫਿਲਟਰ ਦੁਆਰਾ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨੂੰ ਸਰਲ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਸਿੱਧੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਿੱਜੀ ਅਨੁਭਵ ਅਤੇ ਤਰਜੀਹਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਸਮਝਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਲੋਕ ਕਿਸੇ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਜਾਂ ਉਤਪਾਦ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਖਰੀਦਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਇਹ ਮਨੁੱਖੀ ਅਨੁਭਵ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਇਸ ਲਈ ਕੰਪਨੀਆਂ ਉਪਭੋਗਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਉਤਪਾਦ ਦੀ ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ ਲਈ ਸਮੀਖਿਆ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਮਨੋਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਲੋਕ ਬੋਧਾਤਮਕ ਪੱਖਪਾਤ ਬਾਰੇ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਉਹ ਇਸ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਕੰਪਨੀਆਂ ਦਿਮਾਗ ਨਾਲ ਖੇਡਦੀਆਂ ਹਨ

ਕੰਪਨੀਆਂ ਕਦੇ ਵੀ ਉਤਪਾਦਾਂ ਜਾਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਵੇਚਦੀਆਂ, ਪਰ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਲਈ, ਉਹ ਕੈਸ਼ਬੈਕ, ਆਸਾਨ ਰਿਟਰਨ ਵਰਗੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸ ਕੇ ਉਪਭੋਗਤਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਜਿੱਤਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਤਪਾਦ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਮੀਖਿਆਵਾਂ ਦਿਖਾਉਣਾ ਜਾਂ ਇਹ ਦੱਸਣਾ ਕਿ ਕਿੰਨੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਖਰੀਦੀਆਂ ਹਨ ਉਪਭੋਗਤਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਜਿੱਤਣ ਦੀ ਇੱਕ ਤਕਨੀਕ ਹੈ।

Decoy Effect ਦੀ ਵੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਵਰਤੋ

ਕੰਪਨੀਆਂ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਸਾਮਾਨ ਵੇਚਣ ਲਈ ਇਸ ਤਕਨੀਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, 250 ਗ੍ਰਾਮ, ਅੱਧਾ ਕਿਲੋ ਅਤੇ 1 ਕਿਲੋ ਦੇ ਸਮਾਨ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਰੱਖ ਕੇ ਇਹ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਕਿ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਮਤ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰ ਘੱਟ ਹੈ ਪਰ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਅੰਤਰ ਹੈ। ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਚੀਜ਼ ਖਰੀਦਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇੱਥੇ ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕੰਪਨੀ ਦਾ ਕਦੇ ਵੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਘੱਟ ਮਾਤਰਾ ਵਾਲੀ ਚੀਜ਼ ਵੇਚਣ ਦਾ ਇਰਾਦਾ ਨਹੀਂ ਸੀ।

ਯਾਨੀ ਇੱਕ ਸਾਧਾਰਨ ਖਪਤਕਾਰ ਆਪਣੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੀ ਧੋਖਾਧੜੀ ਕਾਰਨ ਜ਼ਿਆਦਾ ਖਰੀਦਦਾਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਅਗਲੀ ਵਾਰ ਅਜਿਹਾ ਕੁਝ ਦੇਖਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਸਮਝੋ ਕਿ ਇਹ ਤੁਹਾਡੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਿਰਫ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੀ ਚਾਲ ਹੈ।