ਪਤੰਜਲੀ ਦੇ ਨਿਵੇਸ਼ ਨਾਲ ਪੇਂਡੂ ਤੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਮਿਲ ਰਹੀ ਨਵੀਂ ਦਿਸ਼ਾ ?
ਪਤੰਜਲੀ ਆਯੁਰਵੇਦ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਹੈ ਕਿ ਕੰਪਨੀ ਕਿਸਾਨਾਂ ਤੋਂ ਕੱਚਾ ਮਾਲ ਖਰੀਦ ਕੇ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਪੈਦਾ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਫਰੈਂਚਾਇਜ਼ੀ ਸਟੋਰ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਪੇਂਡੂ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਦਮਤਾ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।
ਪਤੰਜਲੀ ਆਯੁਰਵੇਦ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਹੈ ਕਿ ਕੰਪਨੀ ਭਾਰਤ ਦੀ ਪੇਂਡੂ ਤੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਸਾਲ 2006 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਇਹ ਕੰਪਨੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ FMCG (ਤੇਜ਼ ਗਤੀ ਨਾਲ ਚੱਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਖਪਤਕਾਰ ਵਸਤਾਂ) ਕੰਪਨੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਬਣ ਗਈ ਹੈ। ਪਤੰਜਲੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਆਪਣੇ ਉਤਪਾਦਾਂ ਤੇ ਨਿਵੇਸ਼ਾਂ ਰਾਹੀਂ ਪਤੰਜਲੀ ਨੇ ਪੇਂਡੂ ਤੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰੁਜ਼ਗਾਰ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਤੇ ਸਥਾਨਕ ਉੱਦਮਤਾ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਪਤੰਜਲੀ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ, "ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਪੇਂਡੂ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਨੂੰ ਸਸ਼ਕਤ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕਈ ਪਹਿਲਕਦਮੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ। ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਸਥਾਨਕ ਕਿਸਾਨਾਂ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਕੱਚੇ ਮਾਲ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਤੇਲ, ਅਨਾਜ ਅਤੇ ਜੜ੍ਹੀਆਂ ਬੂਟੀਆਂ ਖਰੀਦਣ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਆਮਦਨ ਵਧੀ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਛੋਟੇ ਅਤੇ ਦਰਮਿਆਨੇ ਉੱਦਮਾਂ (MSMEs) ਨੂੰ ਵੀ ਸਮਰਥਨ ਮਿਲਿਆ ਹੈ।
ਪਤੰਜਲੀ ਦਾ 'ਕਿਸਾਨ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ', ਜੋ ਕਿ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹੁਨਰ ਵਿਕਾਸ ਨਿਗਮ (NSDC) ਤੇ ASCI ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਜੈਵਿਕ ਖੇਤੀ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਤਕਨੀਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪਹਿਲ ਪੇਂਡੂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਟਿਕਾਊ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।''
ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ, ਯਮੁਨਾ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸਵੇਅ ਉਦਯੋਗਿਕ ਵਿਕਾਸ ਅਥਾਰਟੀ (YEIDA) ਵਿੱਚ ਪਤੰਜਲੀ ਦੇ ਮੈਗਾ ਫੂਡ ਐਂਡ ਹਰਬਲ ਪਾਰਕ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਨੇ ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਦੇ ਮੌਕੇ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਇਸ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਿਸਕੁਟ ਨਿਰਮਾਣ ਯੂਨਿਟ (500 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ), ਦੁੱਧ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਯੂਨਿਟ (600 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ) ਤੇ ਹਰਬਲ ਫਾਰਮ (200 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜੋ ਸਥਾਨਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਨੌਕਰੀਆਂ ਪੈਦਾ ਕਰਨਗੇ। ਸ਼ਹਿਰੀ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਪਤੰਜਲੀ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ ਵੀ ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਯੋਗ ਹੈ।
ਪਤੰਜਲੀ ਨੇ "ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੀ ਵਿਆਪਕ ਉਪਲਬਧਤਾ ਲਈ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਫ੍ਰੈਂਚਾਇਜ਼ੀ ਸਟੋਰ ਤੇ ਮੈਗਾ ਸਟੋਰ ਖੋਲ੍ਹੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਟੋਰਾਂ ਨੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਚੂਨ ਵਪਾਰ ਨੂੰ ਹੁਲਾਰਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਤੇ ਸਥਾਨਕ ਵਪਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਆਮਦਨ ਦਾ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਸਰੋਤ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਪਤੰਜਲੀ ਮੈਗਾ ਸਟੋਰ ਲਈ 1 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੇ ਨਿਵੇਸ਼ ਤੇ 2000 ਵਰਗ ਫੁੱਟ ਦੀ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਜਗ੍ਹਾ ਦੀ ਲੋੜ ਨੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਉੱਦਮੀਆਂ ਨੂੰ ਕਾਰੋਬਾਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।"
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਪਤੰਜਲੀ ਨੇ ਰੁਚੀ ਸੋਇਆ (ਲਗਭਗ 4,350 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ) ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਤੇਲ ਤੇ ਹੋਰ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸਥਿਤੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸ਼ਹਿਰੀ ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਕਿਫਾਇਤੀ ਅਤੇ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਉਤਪਾਦ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।
ਪਤੰਜਲੀ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਹੈ, ''ਕੰਪਨੀ ਦੀ ਰਣਨੀਤੀ ਦਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪਹਿਲੂ ਇਸਦੀ ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ ਤੇ ਵੰਡ ਰਣਨੀਤੀ ਹੈ। ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਪੇਂਡੂ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਦੋਵਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਹੁੰਚ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਮੰਮੀ-ਐਂਡ-ਪੌਪ ਸਟੋਰਾਂ ਅਤੇ ਔਨਲਾਈਨ ਪਲੇਟਫਾਰਮਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੀ ਵਿਕਰੀ ਵਧੀ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਛੋਟੇ ਵਪਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵਿੱਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੀ ਫਾਇਦਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਉਤਪਾਦਾਂ ਨੂੰ ਕਿਫਾਇਤੀ ਰੱਖ ਕੇ ਮੱਧ ਅਤੇ ਘੱਟ ਆਮਦਨੀ ਸਮੂਹ ਦੇ ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸ਼ਹਿਰੀ ਅਤੇ ਪੇਂਡੂ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ ਖਪਤ ਵਧੀ ਹੈ।" ''
ਪਤੰਜਲੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ, ''ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਨਵੀਨਤਾ ਅਤੇ ਰਣਨੀਤਕ ਨਿਵੇਸ਼ਾਂ ਰਾਹੀਂ ਆਪਣੀ ਸਥਿਤੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਪਤੰਜਲੀ ਦਾ ਇਹ ਯਤਨ ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਨੂੰ ਸਵੈ-ਨਿਰਭਰ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਪੇਂਡੂ-ਸ਼ਹਿਰੀ ਅਸਮਾਨਤਾ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਵੱਲ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਦਮ ਹੈ।''






















