ਗੰਭੀਰ ਬਿਮਾਰੀ ਨਾਲ ਜੂਝ ਰਿਹਾ ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਜਹਾਜ਼ ਹਾਦਸੇ ਦਾ ਇਕਲੌਤਾ ਬਚਿਆ ਵਿਅਕਤੀ , ਕਿਹਾ- 'ਮੈਂ ਅਜੇ ਵੀ ਉਸੇ ਪਲ ਵਿੱਚ ਫਸਿਆ ਹੋਇਆ ਹਾਂ...
ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ PTSD ਤੋਂ ਉਭਰਨ ਲਈ ਸਮਾਂ ਅਤੇ ਸਹਾਇਤਾ ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਹੋਇਆ ਉਸ ਬਾਰੇ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਗੱਲ ਕਰਨਾ, ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਦੋਸਤਾਂ ਨਾਲ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾਉਣਾ, ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣਾ ਬਹੁਤ ਮਦਦਗਾਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
Ahmedabad plane crash: 12 ਜੂਨ ਨੂੰ ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਏਅਰ ਇੰਡੀਆ ਦੇ ਜਹਾਜ਼ ਹਾਦਸੇ ਵਿੱਚ 241 ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜਾਨ ਗਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਰਮੇਸ਼ ਇਕਲੌਤਾ ਬਚਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ, ਅਜੇ, ਵੀ ਉਸੇ ਫਲਾਈਟ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਕੁਝ ਸੀਟਾਂ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਬੈਠਾ ਸੀ। ਰਮੇਸ਼ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੜਦੇ ਮਲਬੇ ਤੋਂ ਬਚ ਗਿਆ, ਪਰ ਉਸ ਦਿਨ ਦੀਆਂ ਯਾਦਾਂ ਉਸਨੂੰ ਸਤਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, "ਮੈਂ ਅਜੇ ਵੀ ਉਸ ਪਲ ਵਿੱਚ ਫਸਿਆ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਮੈਨੂੰ ਰਾਤ ਨੂੰ ਨੀਂਦ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ। ਜੋ ਸਵਾਲ ਮੈਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਉਹ ਹੈ: ਜੇ ਮੇਰਾ ਭਰਾ ਨਹੀਂ ਬਚਿਆ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਕਿਉਂ ਬਚਿਆ?" ਇਸ ਹਾਦਸੇ ਨੇ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਉਸਦੀ ਸਰੀਰਕ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਸਗੋਂ ਉਸਦੀ ਮਾਨਸਿਕ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਵੀ ਹਿਲਾ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
48 ਸਾਲਾ ਰਮੇਸ਼ ਹੁਣ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਲੈਸਟਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਦਲ ਗਈ ਹੈ। "ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਮਾਂ ਆਪਣੇ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਇਕੱਲਾ ਬੈਠ ਕੇ ਬਿਤਾਉਂਦਾ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨਾਲ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਉਹ ਰਾਤ ਮੇਰੇ ਦਿਮਾਗ ਵਿੱਚੋਂ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੀ,"
ਰਮੇਸ਼ ਅਜੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਪੈਰਾਂ, ਮੋਢਿਆਂ ਅਤੇ ਪਿੱਠ ਵਿੱਚ ਸੱਟਾਂ ਕਾਰਨ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਦਰਦ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਦਰਦ ਉਸਦੇ ਅੰਦਰ ਹੈ। "ਮੇਰਾ ਭਰਾ ਮੇਰਾ ਸਹਾਰਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੇਰਾ ਸਾਥ ਦਿੱਤਾ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਕੱਲਾ ਹਾਂ,"
ਡਾਕਟਰਾਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਪੋਸਟ-ਟਰਾਮੈਟਿਕ ਸਟ੍ਰੈਸ ਡਿਸਆਰਡਰ (PTSD) ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਇਆ ਹੈ, ਪਰ ਘਰ ਵਾਪਸ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੂੰ ਸਹੀ ਇਲਾਜ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ ਹੈ। ਹੁਣ ਸਵਾਲ ਇਹ ਹੈ: ਪੋਸਟ-ਟਰਾਮੈਟਿਕ ਸਟ੍ਰੈਸ ਡਿਸਆਰਡਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕੀ ਹੈ? ਇਸਦੇ ਲੱਛਣ ਕੀ ਹਨ? ਅਤੇ ਇਹ ਕਦੋਂ ਘਾਤਕ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
PTSD ਕੀ ਹੈ?
PTSD ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ 'ਪੋਸਟ-ਟਰਾਮੈਟਿਕ ਸਟ੍ਰੈਸ ਡਿਸਆਰਡਰ'। ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਬਹੁਤ ਹੀ ਡਰਾਉਣੀ ਜਾਂ ਦੁਖਦਾਈ ਘਟਨਾ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਘਟਨਾ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਉਸਦੇ ਮਨ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰਾਂ 'ਤੇ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ, ਮਨ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਉਸ ਘਟਨਾ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇਹ ਅੱਜ ਹੋ ਰਹੀ ਹੋਵੇ। ਇਹ PTSD ਹੈ। ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕੁਮਾਰ ਰਮੇਸ਼ ਵੀ 12 ਜੂਨ ਦੇ ਜਹਾਜ਼ ਹਾਦਸੇ ਤੋਂ ਲਗਾਤਾਰ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
PTSD ਦੇ ਲੱਛਣ ਕੀ ਹਨ?
ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਕਿਸੇ ਡਰਾਉਣੀ ਜਾਂ ਦੁਖਦਾਈ ਘਟਨਾ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਰਹਿ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਅਜਿਹੇ ਲੋਕ ਅਕਸਰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਘਟਨਾ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹਨ (ਸੁਪਨਿਆਂ ਰਾਹੀਂ);
ਦੋਸ਼ੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨਾ ਜਾਂ ਬਚਣ ਲਈ ਸ਼ਰਮਿੰਦਾ ਹੋਣਾ;
ਇਨਸੌਮਨੀਆ, ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲ, ਜਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲ ਨਾ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਰਗੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰਨਾ;
ਸੁੰਨ ਅਤੇ ਉਦਾਸ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨਾ, ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਆਤਮ ਹੱਤਿਆ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਵੀ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
ਮਾਹਿਰਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਲਗਭਗ 8 ਤੋਂ 15% ਲੋਕ ਜੋ ਕਿਸੇ ਵੱਡੇ ਸਦਮੇ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦੇ ਹਨ, PTSD ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਲਈ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਮਦਦ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
ਰਮੇਸ਼ ਵਰਗੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਵੀ ਸਰਵਾਈਵਰ ਦੋਸ਼ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਜੂਝਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਲਗਾਤਾਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ, "ਜਦੋਂ ਦੂਜੇ ਨਹੀਂ ਬਚੇ ਤਾਂ ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਬਚਿਆ?" ਮਨੋਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਡੂੰਘੇ ਦੁੱਖ ਦਾ ਇੱਕ ਰੂਪ ਹੈ। ਜੇ ਇਹ ਭਾਵਨਾ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਬਣੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ PTSD ਜਾਂ ਡਿਪਰੈਸ਼ਨ ਦਾ ਲੱਛਣ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਇੱਕ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਹਾਦਸੇ ਜਾਂ ਧਮਾਕੇ ਤੋਂ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਵੀ PTSD ਦੇ ਲੱਛਣਾਂ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਿਸੇ ਅਜ਼ੀਜ਼ ਨੂੰ ਗੁਆ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
ਸਦਮੇ ਤੋਂ ਕਿਵੇਂ ਉਭਰ ਸਕਦੇ ਹੋ?
ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ PTSD ਤੋਂ ਉਭਰਨ ਲਈ ਸਮਾਂ ਅਤੇ ਸਹਾਇਤਾ ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਹੋਇਆ ਉਸ ਬਾਰੇ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਗੱਲ ਕਰਨਾ, ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਦੋਸਤਾਂ ਨਾਲ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾਉਣਾ, ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣਾ ਬਹੁਤ ਮਦਦਗਾਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਦੂਜਿਆਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਦਰਦ ਵਿੱਚ ਅਰਥ ਲੱਭਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪੀੜਤਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨਾ ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਅਜ਼ੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਚੰਗਾ ਕਰਨਾ। ਮਾਹਿਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਦਰਦ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਚੰਗੀ ਚੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਬਦਲਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਤੁਹਾਡਾ ਮਨ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਹਲਕਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।"
ਟਾਪ ਹੈਡਲਾਈਨ
ਟ੍ਰੈਂਡਿੰਗ ਟੌਪਿਕ
