ਪੜਚੋਲ ਕਰੋ

ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕ ਸਕਦੀਆਂ ਨੇ ਮਿਜ਼ਾਈਲਾਂ ਅਤੇ ਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ? ਜਾਣੋ ਕੀ ਹੈ ਸੱਚਾਈ

ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਵਧ ਰਹੇ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਖ਼ਤਰੇ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਵਾਲ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਉੱਠਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਕੋਈ ਦੇਸ਼ ਸੱਚਮੁੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਨੂੰ ਰੋਕ ਸਕਦਾ ਹੈ?

By : ABP Sanjha | Updated at : 18 Jun 2025 06:09 PM (IST)

missiles

1/6

ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਉਹ ਰੱਖਿਆ ਉਪਕਰਣ ਹਨ ਜੋ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੁਆਰਾ ਦਾਗੀਆਂ ਗਈਆਂ ਬੈਲਿਸਟਿਕ ਮਿਜ਼ਾਈਲਾਂ ਨੂੰ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਰਾਡਾਰ ਨਾਲ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਨੂੰ ਟਰੈਕ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਤੇ ਫਿਰ ਇੱਕ ਇੰਟਰਸੈਪਟਰ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਦਾਗੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੀ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਨੂੰ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਮਾਰ ਸੁੱਟਦੀਆਂ ਹਨ।

2/6

ਭਾਰਤ ਕੋਲ ਡੀਆਰਡੀਓ ਦੁਆਰਾ ਵਿਕਸਤ ਇੱਕ ਬੈਲਿਸਟਿਕ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਡਿਫੈਂਸ (BMD) ਸਿਸਟਮ ਵੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੋ ਪਰਤਾਂ ਹਨ, ਇੱਕ ਉੱਚ ਉਚਾਈ ਵਾਲਾ ਇੰਟਰਸੈਪਟਰ ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਘੱਟ ਉਚਾਈ ਵਾਲਾ ਇੰਟਰਸੈਪਟਰ ਜੋ ਕ੍ਰਮਵਾਰ 150 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਅਤੇ 30 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਉਚਾਈ ਤੱਕ ਹਮਲਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।

3/6

ਤਕਨੀਕੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹਾਂ, ਪਰ ਅਮਲੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਹ 100% ਗਰੰਟੀ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ। ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ ਅਤੇ ਉੱਚੀ ਉਚਾਈ 'ਤੇ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕਈ ਵਾਰ ਉਹ ਮਲਟੀਪਲ ਵਾਰਹੈੱਡ (MIRV) ਦੇ ਨਾਲ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਯਾਨੀ ਕਿ ਇੱਕ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਤੋਂ ਕਈ ਬੰਬ ਛੱਡੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਟੀਚਿਆਂ 'ਤੇ ਡਿੱਗਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਕਾਰਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਟਰੈਕ ਕਰਨਾ ਹੋਰ ਵੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

4/6

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਅੱਜ ਦੇ ਹਮਲਾਵਰ ਦੇਸ਼ ਡੀਕੋਏ (ਝੂਠੇ ਨਿਸ਼ਾਨੇ) ਤੇ ਸਟੀਲਥ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਜੋ ਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਉਲਝਣ ਵਿੱਚ ਪੈ ਜਾਵੇ। ਯਾਨੀ, ਸਿਸਟਮ ਇੱਕ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਨੂੰ ਅਸਲੀ ਸਮਝ ਕੇ ਰੋਕਣ ਵਿੱਚ ਰੁੱਝ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਸਲੀ ਵਾਰਹੈੱਡ ਬਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

5/6

ਅਮਰੀਕਾ ਕੋਲ THAAD ਅਤੇ GMD ਵਰਗੇ ਅਤਿ-ਆਧੁਨਿਕ ਸਿਸਟਮ ਹਨ। ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਦਾ ਆਇਰਨ ਡੋਮ ਛੋਟੀ ਦੂਰੀ ਦੀਆਂ ਮਿਜ਼ਾਈਲਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਵਿੱਚ ਮਾਹਰ ਹੈ। ਰੂਸ ਕੋਲ S-400 ਅਤੇ ਹੁਣ S-500 ਸਿਸਟਮ ਹਨ, ਜੋ ਹਾਈ-ਸਪੀਡ ਮਿਜ਼ਾਈਲਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਨੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਦੋ-ਪੱਧਰੀ BMD ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਰੂਸ ਤੋਂ S-400 ਖਰੀਦਿਆ ਹੈ।

6/6

ਸੱਚਾਈ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਕੋਈ ਵੀ ਦੇਸ਼ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਹਮਲੇ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਯਕੀਨੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪਰਤ ਹਨ, ਪਰ ਇਹ ਆਖਰੀ ਉਪਾਅ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਜੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਦਰਜਨਾਂ ਮਿਜ਼ਾਈਲਾਂ ਦਾਗੀਆਂ ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਇਸਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਜੇਕਰ ਇੰਟਰਸੈਪਟਰ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਵੀ ਗਲਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਪੂਰਾ ਸ਼ਹਿਰ ਤਬਾਹ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।