ਪਹਿਲਗਾਮ 'ਚ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਦਾ ਕਤਲੇਆਮ ਕਸ਼ਮੀਰੀਆਂ ਨੂੰ ਪਵੇਗਾ ਮਹਿੰਗਾ ! ਮੁੜ ਤੋਂ ਢਹਿ ਢੇਰੀ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਉਦਯੋਗ
ਪਰ ਹੁਣ ਪਹਿਲਗਾਮ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਇਸ ਅੱਤਵਾਦੀ ਹਮਲੇ ਨੇ ਵਾਦੀ ਨੂੰ ਫਿਰ ਤੋਂ ਉਸੇ ਪੁਰਾਣੇ ਡਰ ਦੀ ਯਾਦ ਦਿਵਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਸੈਂਕੜੇ ਲੋਕ ਜੋ ਕਸ਼ਮੀਰ ਜਾਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਹੁਣ ਆਪਣਾ ਮਨ ਬਦਲ ਰਹੇ ਹਨ।
ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਸਥਾਨ ਪਹਿਲਗਾਮ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਅੱਤਵਾਦੀ ਹਮਲੇ ਨੇ ਪੂਰੇ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਹਿਲਾ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਸੁੰਦਰ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤਮਈ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ, ਅੱਤਵਾਦੀਆਂ ਨੇ ਮੰਗਲਵਾਰ ਨੂੰ 28 ਮਾਸੂਮ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬੇਰਹਿਮੀ ਨਾਲ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਮਾਰੇ ਗਏ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੋਕ ਸੈਲਾਨੀ ਸਨ ਜੋ ਇੱਥੇ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨਾਲ ਛੁੱਟੀਆਂ ਮਨਾਉਣ ਆਏ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਸੋਚਿਆ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਉਹ ਜਗ੍ਹਾ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਕੁਝ ਘੰਟਿਆਂ ਲਈ ਖੁਸ਼ੀ ਦੀ ਭਾਲ ਕਰਨ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਭਰ ਦਾ ਦੁੱਖ ਲੈ ਕੇ ਆਵੇਗੀ।
ਇਹ ਹਮਲਾ ਉਸ ਸਮੇਂ ਹੋਇਆ ਜਦੋਂ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤੀ ਆਮ ਵਾਂਗ ਸੀ ਤੇ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਉਦਯੋਗ ਨੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਰਫ਼ਤਾਰ ਫੜ ਲਈ ਸੀ। ਹੋਟਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਡੱਲ ਝੀਲ 'ਤੇ ਸ਼ਿਕਾਰੇ ਗੂੰਜ ਰਹੇ ਸਨ, ਟੈਕਸੀਆਂ ਲਾਈਨਾਂ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹੀਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲਗਾਮ ਤੱਕ ਹਰ ਜਗ੍ਹਾ ਸੈਲਾਨੀ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਰਹੇ ਸਨ, ਪਰ ਇਸ ਘਟਨਾ ਨੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੀਆਂ ਘਾਟੀਆਂ ਵਿੱਚ ਡਰ ਅਤੇ ਸੰਨਾਟਾ ਫੈਲਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਉਛਾਲ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। 2019 ਵਿੱਚ ਧਾਰਾ 370 ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਅਸਥਿਰਤਾ ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਸੀ, ਫਿਰ ਕੋਵਿਡ ਨੇ ਸਭ ਕੁਝ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਪਰ 2021 ਤੋਂ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਹੋਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਿਆ।
ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ, 2021 ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 1.13 ਕਰੋੜ ਸੈਲਾਨੀ ਇੱਥੇ ਆਏ ਸਨ। 2022 ਵਿੱਚ, ਇਹ ਅੰਕੜਾ ਵਧ ਕੇ 1.88 ਕਰੋੜ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ 2023 ਵਿੱਚ ਇਹ 2.11 ਕਰੋੜ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। 2024 ਵਿੱਚ, ਰਿਕਾਰਡ 2.36 ਕਰੋੜ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਨੇ ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 27 ਲੱਖ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਨੇ ਇਕੱਲੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ।
ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਹੋਟਲਾਂ ਦੀ ਇੰਨੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮੰਗ ਸੀ ਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਨਿੱਜੀ ਹੋਮਸਟੇ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਗੁਲਮਰਗ, ਸੋਨਮਰਗ, ਪਹਿਲਗਾਮ ਵਰਗੀਆਂ ਮੰਜ਼ਿਲਾਂ ਫਿਰ ਚਮਕਣ ਲੱਗੀਆਂ। ਹੋਟਲ ਚੇਨ ਆਪਣਾ ਕਾਰੋਬਾਰ ਵਧਾ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਗੁਲਮਰਗ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਚੋਟੀ ਦੇ ਸਕੀ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ।
ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਨੀਤੀ 2020 ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਇਸਦੇ GSDP ਵਿੱਚ 7 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਤੋਂ ਵੱਧ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। 2018-19 ਵਿੱਚ ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨਿਤ GSDP ₹1.57 ਲੱਖ ਕਰੋੜ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ ਸੈਰ-ਸਪਾਟੇ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਹਿੱਸਾ ₹11,000 ਕਰੋੜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ, 2019-20 ਵਿੱਚ ਸੈਰ-ਸਪਾਟੇ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ 7.84% ਸੀ, ਜੋ ਕਿ 2022-23 ਵਿੱਚ ਵਧ ਕੇ 8.47% ਹੋ ਗਿਆ।
ਘਾਟੀ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਪਰਿਵਾਰ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਉਦਯੋਗ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਸਾਰੇ ਸ਼ਿਕਾਰਾ ਡਰਾਈਵਰਾਂ, ਗਾਈਡਾਂ, ਟੈਕਸੀ ਡਰਾਈਵਰਾਂ, ਹੋਟਲ ਸਟਾਫ, ਰੈਸਟੋਰੈਂਟਾਂ, ਕਾਰੀਗਰਾਂ, ਦਸਤਕਾਰੀ ਵੇਚਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਰੋਜ਼ੀ-ਰੋਟੀ ਇਸ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਹੈ ਕਿ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਖੇਤਰ ਹਰ ਸਾਲ ਲਗਭਗ 50,000 ਨਵੇਂ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਦੇ ਮੌਕੇ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਅਗਲੇ 10 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ 4,000 ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਸੇਵਾ ਪ੍ਰਦਾਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਿਖਲਾਈ ਦੇਣ ਦਾ ਟੀਚਾ ਵੀ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਸਰਕਾਰ ਨੇ 2025 ਤੱਕ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪਸੰਦੀਦਾ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਸਥਾਨ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਹਰ ਸਾਲ ₹ 2,000 ਕਰੋੜ ਦੇ ਨਿਵੇਸ਼ ਦਾ ਟੀਚਾ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਸੈਰ-ਸਪਾਟੇ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ, ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਕੁਦਰਤੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਸਗੋਂ ਸਾਹਸੀ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ, ਤੰਦਰੁਸਤੀ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ, ਭਗਵਾ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ, ਬਾਗਬਾਨੀ-ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ, ਵਿਰਾਸਤ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਸੈਰ-ਸਪਾਟੇ ਨੂੰ ਵੀ ਤਰਜੀਹ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਦੀ ਟ੍ਰੈਕਿੰਗ, ਸਕੀਇੰਗ, ਰਾਫਟਿੰਗ, ਰਾਕ ਕਲਾਈਬਿੰਗ, ਕੈਂਪਿੰਗ ਅਤੇ ਪਹਾੜੀ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਵਰਗੇ ਵਿਕਲਪਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਲਗਾਤਾਰ ਵਧ ਰਹੀ ਸੀ।
ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਸਗੋਂ ਫਲਾਂ ਦਾ ਵਪਾਰ ਵੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧਿਆ। ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਸੋਪੋਰ ਦੀ ਫਲ ਮੰਡੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦਪੁਰ ਮੰਡੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਏਸ਼ੀਆ ਦੀ ਦੂਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਫਲ ਮੰਡੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸਦਾ ਸਾਲਾਨਾ ਕਾਰੋਬਾਰ 2024 ਵਿੱਚ ₹ 7,000 ਕਰੋੜ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਕੁਪਵਾੜਾ, ਬਾਂਦੀਪੋਰਾ, ਬਾਰਾਮੂਲਾ ਅਤੇ ਬਡਗਾਮ ਵਰਗੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਕਿਸਾਨ ਅਤੇ ਮਜ਼ਦੂਰ ਇਸ ਮੰਡੀ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਰੀ ਰੋਜ਼ੀ-ਰੋਟੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਮੌਸਮੀ ਵਪਾਰਾਂ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਕਸ਼ਮੀਰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਪਛਾਣ ਵੱਲ ਵਧ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਵਾਦੀ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਹਿੰਸਾ ਅਤੇ ਟਕਰਾਅ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੇਖਣ ਦੀ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਬਦਲ ਰਹੀ ਸੀ। ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਸੈਲਾਨੀ ਇੱਥੇ ਦੁਬਾਰਾ ਆਉਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਪਰ ਹੁਣ ਪਹਿਲਗਾਮ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਇਸ ਅੱਤਵਾਦੀ ਹਮਲੇ ਨੇ ਵਾਦੀ ਨੂੰ ਫਿਰ ਤੋਂ ਉਸੇ ਪੁਰਾਣੇ ਡਰ ਦੀ ਯਾਦ ਦਿਵਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਸੈਂਕੜੇ ਲੋਕ ਜੋ ਕਸ਼ਮੀਰ ਜਾਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਹੁਣ ਆਪਣਾ ਮਨ ਬਦਲ ਰਹੇ ਹਨ।
ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇਸ ਹਮਲੇ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕੀਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਦੋਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਬਖਸ਼ਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾਵੇਗਾ। ਸੁਰੱਖਿਆ ਵਧਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ ਤੇ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਕਰਨ ਲਈ ਹਰ ਸੰਭਵ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਪਰ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਡਰ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ। ਇਹ ਹਮਲਾ ਸਿਰਫ਼ 28 ਲੋਕਾਂ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਪੂਰੇ ਦੇਸ਼ 'ਤੇ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਜੋ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਖੇਤਰ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਘਰ ਚਲਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਜੇਕਰ ਲੋਕ ਉੱਥੇ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਨੌਕਰੀਆਂ ਵੀ ਗੁਆ ਦੇਣਗੇ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਅਸਰ ਸੈਂਕੜੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ 'ਤੇ ਪਵੇਗਾ।
ਟਾਪ ਹੈਡਲਾਈਨ
ਟ੍ਰੈਂਡਿੰਗ ਟੌਪਿਕ
