‘ਉਹ ਇੱਕ ਲੁਟੇਰਾ ਸੀ’, ਜਨਰਲ ਡਾਇਰ ਦੀ ਪੜਪੋਤੀ ਨੇ ਜਲ੍ਹਿਆਂਵਾਲੇ ਬਾਗ ਦੇ ਪੀੜਤ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਉਡਾਇਆ ਮਜ਼ਾਕ
ਜਲ੍ਹਿਆਂਵਾਲਾ ਬਾਗ ਕਤਲੇਆਮ ਦੌਰਾਨ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਫੌਜਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਜਨਰਲ ਡਾਇਰ ਦੀ ਪੜਪੋਤੀ ਕੈਰੋਲੀਨ ਡਾਇਰ ਨੇ ਰਾਜ ਕੋਹਲੀ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕੀਤੀ।

Jallianwala Bagh: ਜਲ੍ਹਿਆਂਵਾਲਾ ਬਾਗ ਕਤਲੇਆਮ ਦੌਰਾਨ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਫੌਜਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਜਨਰਲ ਡਾਇਰ ਦੀ ਪੜਪੋਤੀ ਕੈਰੋਲੀਨ ਡਾਇਰ ਨੇ ਰਾਜ ਕੋਹਲੀ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕੀਤੀ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੜਦਾਦਾ ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਇਸ ਕਤਲਕਾਂਡ ਵਿੱਚ ਬਚ ਗਏ ਸਨ।
My blood is literally boiling after hearing this filthy woman Caroline Dyer. She is great-granddaughter of General Dyer, man responsible for Jallianwala Bagh massacre.
— BALA (@erbmjha) April 6, 2025
She laughs at & mocks survivor Balwant Singh right in front of his grandson, Raj Kohli.
For people like her,… pic.twitter.com/MkCbmTVi8k
ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਜਿੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਮੀਦ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਇਸ ‘ਤੇ ਚਿੰਤਾ ਜ਼ਾਹਰ ਕਰਨਗੀ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹੈਰਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਟਿੱਪਣੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੁਖੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਕਤਲਕਾਂਡ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਤਜਰਬੇ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ 'ਤੇ, ਕੈਰੋਲੀਨ ਡਾਇਰ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਉਹ ਇੱਕ ਲੁਟੇਰਾ ਸੀ।" ਉਸ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੇ ਰਾਜ ਕੋਹਲੀ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕੀਤਾ, ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੜਦਾਦਾ ਲਾਸ਼ਾਂ ਦੇ ਢੇਰ ਹੇਠ ਲੁਕ ਕੇ ਕਤਲਕਾਂਡ ਤੋਂ ਬਚ ਗਏ ਸਨ। ਕੈਰੋਲੀਨ ਡਾਇਰ ਨੇ ਰਾਜ ਕੋਹਲੀ ਨੂੰ ਡੂੰਘੀ ਸੱਟ ਮਾਰਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਕਿਹਾ, "ਮੈਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਇਤਿਹਾਸ ਹੈ ਅਤੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਸ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨਾ ਪਵੇਗਾ।"
ਆਪਣੇ ਪੜਦਾਦਾ ਦਾ ਬਚਾਅ ਕਰਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਜਨਰਲ ਡਾਇਰ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਆਦਮੀ ਸਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਵੀ ਬਹੁਤ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਤਿੰਨ ਜਾਂ ਚਾਰ ਭਾਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਬੋਲਦੇ ਸਨ, ਜੋ ਕਿ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਲੋਕ ਬੋਲਦੇ ਸਨ।" ਜਨਰਲ ਰੇਜੀਨਾਲਡ ਡਾਇਰ ਇੱਕ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਅਫ਼ਸਰ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 1919 ਵਿੱਚ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸ਼ਾਂਤਮਈ ਇਕੱਠ 'ਤੇ ਗੋਲੀਬਾਰੀ ਕਰਨ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਘਟਨਾ ਨੂੰ ਜਲ੍ਹਿਆਂਵਾਲਾ ਬਾਗ ਕਤਲਕਾਂਡ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
9 ਅਕਤੂਬਰ, 1864 ਨੂੰ ਮੁਰਰੀ (ਉਸ ਸਮੇਂ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ, ਹੁਣ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ) ਵਿੱਚ ਜੰਮੇ, ਡਾਇਰ 1885 ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬਰਮਾ ਅਤੇ ਵਜ਼ੀਰਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਲੜਾਈ ਲੜੀ ਅਤੇ ਪਹਿਲੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੂਰਬੀ ਫਾਰਸੀ ਸਰਹੱਦ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਜੋ ਜਰਮਨ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਤੱਕ ਫੈਲਣ ਤੋਂ ਰੋਕਿਆ ਜਾ ਸਕੇ।
1919 ਵਿੱਚ, ਜਲੰਧਰ ਵਿੱਚ ਤਾਇਨਾਤ ਬ੍ਰਿਗੇਡ ਕਮਾਂਡਰ ਡਾਇਰ ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਬੁਲਾਇਆ ਗਿਆ, ਜਦੋਂ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਹਿੰਸਕ ਹੋ ਗਏ, ਜਿਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਚਾਰ ਯੂਰਪੀਅਨ ਮਾਰੇ ਗਏ ਅਤੇ ਇੱਕ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਮਿਸ਼ਨਰੀ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਹੋਇਆ। ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਕਰਨ ਲਈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਜਨਤਕ ਇਕੱਠਾਂ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, 13 ਅਪ੍ਰੈਲ ਨੂੰ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਭਾਰਤੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਜਲ੍ਹਿਆਂਵਾਲਾ ਬਾਗ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ। ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦੇ, ਡਾਇਰ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਨੂੰ ਗੋਲੀ ਚਲਾਉਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਅਧਿਕਾਰਤ ਰਿਕਾਰਡ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ 379 ਲੋਕ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ ਲਗਭਗ 1,200 ਜ਼ਖਮੀ ਹੋਏ ਸਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਭਾਰਤੀ ਸੂਤਰਾਂ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਗਿਣਤੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੀ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਪੀੜਤ ਨਿਹੱਥੇ ਆਦਮੀ, ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਬੱਚੇ ਸਨ।
ਇਸ ਕਤਲੇਆਮ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਆਲੋਚਨਾ ਹੋਈ। ਡਾਇਰ ਨੂੰ ਡਿਊਟੀ ਤੋਂ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਦੁਖਾਂਤ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੋੜ ਬਣ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਇਹ ਸਥਾਨ ਹੁਣ ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਮਾਰਕ ਹੈ।




















