ਇੱਕ ਵਾਰ 'ਚ ਕਿੰਨੇ ਹਾਰਟ ਅਟੈਕ ਝੱਲ ਸਕਦਾ ਸਾਡਾ ਦਿੱਲ, ਕਦੋਂ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਜਾਨ ਬਚਾਉਣਾ?

ਹਾਰਟ ਅਟੈਕ ਦਾ ਨਾਮ ਸੁਣਦੇ ਹੀ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਡਰ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਵਜ੍ਹਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਕਈ ਵਾਰ ਇਹ ਬਿਨਾਂ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੇ ਅਚਾਨਕ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Heart Attack

ਹਾਰਟ ਅਟੈਕ ਦਾ ਨਾਮ ਸੁਣਦੇ ਹੀ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਡਰ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਵਜ੍ਹਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਕਈ ਵਾਰ ਇਹ ਬਿਨਾਂ ਵੱਧ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੇ ਅਚਾਨਕ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਕਦੇ ਸੋਚਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਇਨਸਾਨ ਕਿੰਨੀ ਵਾਰ ਹਾਰਟ ਅਟੈਕ ਸਹਿ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਕੀ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਹਾਰਟ ਅਟੈਕ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਦਿਲ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਕੰਮ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਅਤੇ ਆਖ਼ਿਰ ਉਹ ਕਿਹੜਾ ਸਮਾਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਮਰੀਜ਼ ਦੀ ਜਾਨ ਬਚਾਉਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਵਾਲਾਂ ਦੇ ਜਵਾਬ ਹਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਪਤਾ ਹੁੰਦੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦੇ ਲੋਕ ਵੀ ਹਾਰਟ ਅਟੈਕ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ।

ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਸਮਝਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਹਾਰਟ ਅਟੈਕ ਤਦੋਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਦਿਲ ਤੱਕ ਖੂਨ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਧਮਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਹ ਰੁਕਾਵਟ ਕੋਲੇਸਟਰੋਲ, ਚਰਬੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਖੂਨ ਦਾ ਵਹਾਅ ਰੁਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਦਿਲ ਦੀਆਂ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਆਕਸੀਜਨ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਇਲਾਜ ਨਾ ਮਿਲੇ ਤਾਂ ਦਿਲ ਦਾ ਕੁਝ ਹਿੱਸਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਲਈ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਹੁਣ ਗੱਲ ਉਸ ਸਵਾਲ ਦੀ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੁੱਛਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਕਿੰਨੀ ਵਾਰ ਹਾਰਟ ਅਟੈਕ ਸਹਿ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਡਾਕਟਰਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਦਾ ਕੋਈ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਜਵਾਬ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹ ਇਸ ਗੱਲ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਟੈਕ ਕਿੰਨਾ ਗੰਭੀਰ ਸੀ, ਦਿਲ ਨੂੰ ਕਿੰਨਾ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਇਲਾਜ ਕਿੰਨੀ ਜਲਦੀ ਮਿਲਿਆ। ਕਈ ਲੋਕ ਇੱਕ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹਾਰਟ ਅਟੈਕ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਆਮ ਜੀਵਨ ਜੀਉਂਦੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਵਾਰ-ਵਾਰ ਹਾਰਟ ਅਟੈਕ ਆਉਣ ਨਾਲ ਦਿਲ ਦੀਆਂ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੁੰਦੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਖ਼ਤਰਾ ਵਧਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਸਿਹਤ ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਪਹਿਲੀ ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਵਾਰ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਇਲਾਜ ਮਿਲ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਮਰੀਜ਼ ਦੇ ਬਚਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਚੰਗੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਅਟੈਕ ਦਿਲ ਦੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਨੂੰ ਕਾਫ਼ੀ ਘਟਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਅਸਲ ਖ਼ਤਰਾ ਤਦੋਂ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਹਾਰਟ ਅਟੈਕ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਰੀਜ਼ ਆਪਣੀ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਨਹੀਂ ਬਦਲਦਾ। ਜਿਵੇਂ ਧੂਮਰਪਾਨ, ਉੱਚ ਰਕਤਚਾਪ, ਵਧਿਆ ਹੋਇਆ ਕੋਲੇਸਟਰੋਲ, ਸ਼ੂਗਰ, ਮੋਟਾਪਾ ਅਤੇ ਸਰੀਰਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦੀ ਘਾਟ ਦੁਬਾਰਾ ਹਾਰਟ ਅਟੈਕ ਦਾ ਜੋਖ਼ਮ ਵਧਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਕਈ ਵਾਰ ਲੋਕ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਬਚ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲਾਪਰਵਾਹ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਦਕਿ ਡਾਕਟਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਪਹਿਲਾ ਹਾਰਟ ਅਟੈਕ ਅਕਸਰ ਇੱਕ ਚੇਤਾਵਨੀ ਵਾਂਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਸਾਵਧਾਨੀ ਨਾ ਵਰਤੀ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਅਗਲਾ ਅਟੈਕ ਹੋਰ ਵੀ ਗੰਭੀਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਹਾਰਟ ਅਟੈਕ ਦੇ ਕੁਝ ਆਮ ਲੱਛਣਾਂ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਜਿਵੇਂ ਛਾਤੀ ਵਿੱਚ ਦਬਾਅ ਜਾਂ ਦਰਦ, ਖੱਬੇ ਬਾਂਹ ਵਿੱਚ ਦਰਦ, ਗਰਦਨ ਜਾਂ ਜਬੜੇ ਵਿੱਚ ਖਿੱਚ, ਸਾਹ ਚੜ੍ਹਣਾ, ਠੰਢਾ ਪਸੀਨਾ ਆਉਣਾ, ਅਚਾਨਕ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਣਾ ਜਾਂ ਚੱਕਰ ਆਉਣਾ ਇਸ ਦੇ ਮੁੱਖ ਸੰਕੇਤ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਕਈ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ, ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ੂਗਰ ਦੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਛਣ ਆਮ ਤੋਂ ਵੱਖਰੇ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਸਰੀਰ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਅਸਧਾਰਣ ਸੰਕੇਤ ਨੂੰ ਹਲਕੇ ਵਿੱਚ ਲੈਣਾ ਭਾਰੀ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਜਾਨ ਬਚਾਉਣਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮੁਸ਼ਕਲ ਤਦੋਂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਹਾਰਟ ਅਟੈਕ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਿਲ ਦਾ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਜਾਵੇ ਜਾਂ ਮਰੀਜ਼ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਇਲਾਜ ਨਾ ਮਿਲੇ। ਜੇ ਦਿਲ ਦੀ ਧੜਕਣ ਅਚਾਨਕ ਰੁਕ ਜਾਵੇ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਾਰਡਿਯਕ ਅਰੇਸਟ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਥਿਤੀ ਹੋਰ ਵੀ ਗੰਭੀਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹਰ ਮਿੰਟ ਦੀ ਦੇਰੀ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਸਾਬਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਹਾਰਟ ਅਟੈਕ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਘੰਟਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਿਆ ਇਲਾਜ ਦਿਲ ਨੂੰ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਨੁਕਸਾਨ ਨੂੰ ਕਾਫ਼ੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਘਟਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਰੀਜ਼ ਦੀ ਜਾਨ ਬਚਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਚੰਗੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਹਾਰਟ ਅਟੈਕ ਦੇ ਖ਼ਤਰੇ ਨੂੰ ਕਾਫ਼ੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਘਟਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਥੋੜ੍ਹੀ ਕਸਰਤ ਕਰੋ, ਫਲ ਅਤੇ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਵੱਧ ਖਾਓ, ਤੰਬਾਕੂ ਅਤੇ ਸ਼ਰਾਬ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹੋ, ਵਜ਼ਨ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਰੱਖੋ ਅਤੇ ਨਿਯਮਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ, ਸ਼ੂਗਰ ਅਤੇ ਕੋਲੇਸਟਰੋਲ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਵਾਉਂਦੇ ਰਹੋ। ਯਾਦ ਰੱਖੋ, ਹਾਰਟ ਅਟੈਕ ਹਮੇਸ਼ਾ ਅਚਾਨਕ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ, ਸਗੋਂ ਇਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾੜੀਆਂ ਆਦਤਾਂ ਕੰਮ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਆਪਣੇ ਦਿਲ ਦਾ ਖ਼ਿਆਲ ਅੱਜ ਤੋਂ ਹੀ ਰੱਖਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੰਦਰੁਸਤ ਦਿਲ ਹੀ ਲੰਬੀ ਅਤੇ ਬਿਹਤਰ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਕੁੰਜੀ ਹੈ।