5 ਰੁਪਏ ਦਾ ਸਿੱਕਾ ਹੋਇਆ ਬੰਦ, ਆਖਿਰ RBI ਨੂੰ ਇੰਨਾ ਵੱਡਾ ਫੈਸਲਾ ਕਿਉਂ ਲੈਣਾ ਪਿਆ?
ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ 5 ਰੁਪਏ ਦੇ ਸਿੱਕਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਚਲਨ ਵਿੱਚ ਗਿਰਾਵਟ ਆਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਪੁਰਾਣੇ ਮੋਟੇ ਸਿੱਕਿਆਂ ਦੀ ਬਜਾਏ ਨਵੇਂ, ਪਤਲੇ ਅਤੇ ਹਲਕੇ ਸਿੱਕੇ ਚਲਣ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਇਕ ਦਿਲਚਸਪ ਕਾਰਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ ਤੁਸੀਂ ਹੈਰਾਨ
₹5 Coin Discontinued: ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ 5 ਰੁਪਏ ਦੇ ਸਿੱਕਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਚਲਨ ਵਿੱਚ ਗਿਰਾਵਟ ਆਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਪੁਰਾਣੇ ਮੋਟੇ ਸਿੱਕਿਆਂ ਦੀ ਬਜਾਏ ਨਵੇਂ, ਪਤਲੇ ਅਤੇ ਹਲਕੇ ਸਿੱਕੇ ਚਲਣ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਇਕ ਦਿਲਚਸਪ ਕਾਰਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ ਤੁਸੀਂ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਆਓ ਸਮਝੀਏ ਕਿ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ (RBI) ਨੇ 5 ਰੁਪਏ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸਿੱਕਿਆਂ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕਿਉਂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਬਦਲਾਅ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਕੀ ਕਾਰਨ ਹਨ।
ਅਜੋਕੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਤੁਸੀਂ ਦੇਖਿਆ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਪੁਰਾਣੇ 5 ਰੁਪਏ ਦੇ ਸਿੱਕੇ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਮੋਟੇ ਅਤੇ ਭਾਰੀ ਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਹੁਣ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੀ ਥਾਂ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ, ਪਤਲੇ ਅਤੇ ਸੁਨਹਿਰੀ ਰੰਗ ਦੇ ਸਿੱਕੇ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਚੱਲਤ ਹਨ। ਅਜਿਹਾ ਇਸ ਲਈ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪੁਰਾਣੇ ਸਿੱਕਿਆਂ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਹੁਣ ਸਿਰਫ਼ ਨਵੀਂ ਕਿਸਮ ਦੇ ਸਿੱਕੇ ਬਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਇੰਝ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਤਸਕਰੀ
ਪੁਰਾਣੇ 5 ਰੁਪਏ ਦੇ ਸਿੱਕਿਆਂ ਦੀ ਧਾਤੂ, ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਭਾਰੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ, ਦੀ ਦੁਰਵਰਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਇਹ ਸਿੱਕੇ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਤਸਕਰੀ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਲੱਗੇ, ਜਿੱਥੇ ਬਲੇਡ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਿਘਲਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਪੁਰਾਣੇ 5 ਰੁਪਏ ਦੇ ਸਿੱਕਿਆਂ ਦੀ ਧਾਤ ਇੰਨੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਅਤੇ ਵਧੀਆ ਸੀ ਕਿ ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਬਲੇਡ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਬਲੇਡ ਬਣਾਉਣ ਲਈ 5 ਰੁਪਏ ਦਾ ਸਿੱਕਾ ਪਿਘਲਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਬਲੇਡ ਦੀ ਕੀਮਤ 2 ਰੁਪਏ ਦੇ ਕਰੀਬ ਸੀ।
5 ਰੁਪਏ ਦੇ ਸਿੱਕੇ ਨੂੰ ਪਿਘਲਾ ਕੇ ਬਲੇਡ ਬਣਾਏ ਜਾ ਰਹੇ
ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ 5 ਰੁਪਏ ਦੇ ਸਿੱਕੇ ਨੂੰ ਪਿਘਲਾ ਕੇ 6 ਬਲੇਡ ਬਣਾਏ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੀਮਤ 12 ਰੁਪਏ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਿੱਕਿਆਂ ਦੀ ਧੋਖਾਧੜੀ ਅਤੇ ਦੁਰਵਰਤੋਂ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ।
ਇੱਕ ਸਿੱਕੇ ਦੀ ਸਤਹ ਮੁੱਲ (ਇਸ ਉੱਤੇ ਦਰਸਾਏ ਗਏ ਮੁੱਲ) ਅਤੇ ਧਾਤੂ ਮੁੱਲ (ਧਾਤੂ ਦੀ ਕੀਮਤ) ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਨ। 5 ਰੁਪਏ ਦੇ ਸਿੱਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇੰਨੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਧਾਤੂ ਸੀ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਧਾਤੂ ਦੀ ਕੀਮਤ (ਧਾਤੂ ਦੀ ਕੀਮਤ) ਸਤਹੀ ਮੁੱਲ (5 ਰੁਪਏ) ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੀ। ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਇਸ ਅਸਮਾਨਤਾ ਦਾ ਫਾਇਦਾ ਉਠਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਸਿੱਕੇ ਪਿਘਲਾ ਕੇ ਬਲੇਡ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਗਤੀਵਿਧੀ ਨੂੰ ਹੁਲਾਰਾ ਮਿਲਿਆ।
ਸਿੱਕਿਆਂ ਦੀ ਦੁਰਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ ਭਾਰਤੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ ਨੇ ਸਖਤ ਕਾਰਵਾਈ ਕੀਤੀ ਹੈ। RBI ਨੇ ਪੁਰਾਣੇ ਮੋਟੇ 5 ਰੁਪਏ ਦੇ ਸਿੱਕਿਆਂ ਦੀ ਧਾਤ ਬਦਲ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਿੱਕੇ ਦੀ ਮੋਟਾਈ ਵੀ ਘਟਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। 5 ਰੁਪਏ ਦੇ ਨਵੇਂ ਸਿੱਕੇ ਹੁਣ ਹਲਕੇ, ਪਤਲੇ ਅਤੇ ਇੱਕ ਵੱਖਰੀ ਧਾਤੂ ਦੇ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਬਲੇਡ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਘਲਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਘੱਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ 'ਚ ਇਨ੍ਹਾਂ 5 ਰੁਪਏ ਦੇ ਸਿੱਕਿਆਂ ਦੇ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਵਪਾਰ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵੀ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਲੋਕ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਿੱਕਿਆਂ ਤੋਂ ਬਲੇਡ ਬਣਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਿੱਕਿਆਂ ਦੀ ਕੀਮਤ ਕਈ ਗੁਣਾ ਵਧੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੱਸਿਆ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਲਈ, RBI ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸਿੱਕਿਆਂ ਦੀ ਉਤਪਾਦਨ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਬਦਲਿਆ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਸਿੱਕਿਆਂ ਦੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਅਤੇ ਸਮੱਗਰੀ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕੀਤਾ।
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ 5 ਰੁਪਏ ਦੇ ਸਿੱਕਿਆਂ ਦੇ ਨੋਟਬੰਦੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਸਿਰਫ ਸਿੱਕਿਆਂ ਦੀ ਘੱਟ ਮਾਰਕੀਟ ਹਿੱਸੇਦਾਰੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਬਲਕਿ ਇਸਦੇ ਪਿੱਛੇ ਇੱਕ ਵਿਆਪਕ ਅਤੇ ਗੰਭੀਰ ਮੁੱਦਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਿੱਕਿਆਂ ਦੀ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ ਅਤੇ ਗਲਤ ਢੰਗ ਨਾਲ ਵਪਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਆਰਬੀਆਈ ਨੇ ਇਸ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਿਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸਿੱਕਿਆਂ ਦੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਅਤੇ ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ। ਹੁਣ, 5 ਰੁਪਏ ਦਾ ਨਵਾਂ ਸਿੱਕਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਚਲ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸਿੱਕਿਆਂ ਦੀ ਦੁਰਵਰਤੋਂ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਘੱਟ ਹੈ।
Before You Go
10 ਲੱਖ ਯੋਜਨਾ ‘ਤੇ ਨਵਾਂ ਅਪਡੇਟ! CM ਮਾਨ ਦੀ ਵੱਡੀ ਗੱਲ
ਟਾਪ ਹੈਡਲਾਈਨ
ਟ੍ਰੈਂਡਿੰਗ ਟੌਪਿਕ
