ਭਾਰਤ 'ਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 'ਵ੍ਹਾਈਟ ਗੋਲਡ' ਦੀ ਹੋਵੇਗੀ ਖੁਦਾਈ, 3500 KM ਤੱਕ ਜ਼ਮੀਨ ਹੇਠਾਂ ਦੱਬੀ ਇਹ ਦੁਰਲੱਭ ਧਾਤ
White Gold : ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੁਝ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਥੀਅਮ ਦੇ ਵੱਡੇ ਭੰਡਾਰ ਪਾਏ ਗਏ ਹਨ। ਭਾਰਤੀ ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਸਰਵੇਖਣ ਨੇ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ, ਕਰਨਾਟਕ, ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਅਤੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੇ ਭੰਡਾਰਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਹੈ
ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਖਣਿਜਾਂ ਦੀ ਬਹੁਤ ਮੰਗ ਹੈ। ਅਜਿਹੀਆਂ ਧਾਤਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਪਲਬਧਤਾ ਬਹੁਤ ਸੀਮਤ ਹੈ ਪਰ ਮੰਗ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ, ਨੂੰ ਨਾਜ਼ੁਕ ਖਣਿਜ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਐਂਟੀਮਨੀ, ਬੇਰੀਲੀਅਮ, ਬਿਸਮਥ, ਕੋਬਾਲਟ, ਤਾਂਬਾ, ਗੈਲਿਅਮ ਸਮੇਤ 30 ਧਾਤਾਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਾਜ਼ੁਕ ਖਣਿਜਾਂ ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। 'ਲਿਥੀਅਮ' ਵੀ ਇਕ ਅਜਿਹੀ ਧਾਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ 'ਚਿੱਟਾ ਸੋਨਾ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਲਿਥੀਅਮ ਦੇ ਭੰਡਾਰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਅਮੀਰ ਬਣਾ ਸਕਦੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਧਾਤ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਰੀਚਾਰਜਯੋਗ ਬੈਟਰੀਆਂ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਲਿਥੀਅਮ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਇਸ ਗੱਲ ਤੋਂ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਵਾਹਨਾਂ ਅਤੇ ਰੀਚਾਰਜਯੋਗ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੀ ਮੰਗ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੁਝ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਥੀਅਮ ਦੇ ਵੱਡੇ ਭੰਡਾਰ ਪਾਏ ਗਏ ਹਨ। ਭਾਰਤੀ ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਸਰਵੇਖਣ ਨੇ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ, ਕਰਨਾਟਕ, ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਅਤੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੇ ਭੰਡਾਰਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਬਿਹਾਰ, ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਉੜੀਸਾ ਅਤੇ ਗੁਜਰਾਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਲਿਥੀਅਮ ਦੇ ਭੰਡਾਰ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ। ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਲਿਥੀਅਮ ਖਾਨ ਵਿੱਚੋਂ ਇਸ ਦੁਰਲੱਭ ਧਾਤ ਨੂੰ ਕੱਢਣ ਦੀਆਂ ਤਿਆਰੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ।
ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਕਿੱਥੇ ਹਨ ਲਿਥੀਅਮ ਦੇ ਭੰਡਾਰ ?
TOI ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਦੇ ਕੋਰਬਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਕਾਠਘੋਰਾ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਲਿਥੀਅਮ ਖਾਨ ਤੋਂ ਖੁਦਾਈ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਇਹ ਲਿਥੀਅਮ ਖਾਨ ਸੂਬੇ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਰਾਏਪੁਰ ਤੋਂ 200 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ। ਇਸ ਲਿਥੀਅਮ ਖਾਨ ਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹਣ ਦਾ ਐਲਾਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਮਿਨਰਲ ਐਕਸਪਲੋਰੇਸ਼ਨ ਟਰੱਸਟ ਦੀ 12 ਅਗਸਤ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। GSI ਨੇ ਲਗਭਗ 250 ਹੈਕਟੇਅਰ ਵਿੱਚ 10 ਤੋਂ 2,000 ਪਾਰਟਸ ਪ੍ਰਤੀ ਮਿਲੀਅਨ (ppm) ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਲਿਥੀਅਮ ਦੀ ਉਪਲਬਧਤਾ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਦੀ ਤਰਫੋਂ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਇਸ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਦੇ ਸਿਹਤ ਮੰਤਰੀ ਸ਼ਿਆਮ ਬਿਹਾਰੀ ਜੈਸਵਾਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, "ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਲਿਥੀਅਮ ਦੀਆਂ ਖਾਣਾਂ ਦੇ ਖੁੱਲਣ ਨਾਲ, ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ 2047 ਤੱਕ ਇੱਕ ਵਿਕਸਤ ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਿਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਣ ਲਈ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਮੋਹਰੀ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਬਣ ਜਾਵੇਗਾ।"
ਕਿੱਥੇ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਲਿਥੀਅਮ ?
ਲਿਥੀਅਮ ਵਰਗੇ ਨਾਜ਼ੁਕ ਖਣਿਜਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਵਾਹਨਾਂ (EV), ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨਾਂ, ਲੈਪਟਾਪਾਂ, ਬਲੂਟੁੱਥ ਸਪੀਕਰਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਈ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਉਪਕਰਣਾਂ ਲਈ ਬੈਟਰੀਆਂ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਨਾਜ਼ੁਕ ਖਣਿਜਾਂ, ਨਵਿਆਉਣਯੋਗ ਊਰਜਾ, ਰੱਖਿਆ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ, ਫਾਰਮਾਸਿਊਟੀਕਲ, ਉੱਚ-ਤਕਨੀਕੀ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਨਿਕਸ, ਦੂਰਸੰਚਾਰ ਅਤੇ ਆਵਾਜਾਈ ਲਈ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਅਤੇ ਰਣਨੀਤਕ ਧਾਤ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਭਾਰਤ ਇਨ੍ਹਾਂ ਧਾਤਾਂ ਨੂੰ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਦਰਾਮਦ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਕਿੱਥੇ ਹਨ ਲਿਥੀਅਮ ਦੇ ਹੋਰ ਭੰਡਾਰ ?
ਭਾਰਤੀ ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨ ਸਰਵੇਖਣ ਨੇ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਰਿਆਸੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸਲਾਲ-ਹੈਮਾਨਾ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਲਿਥੀਅਮ ਦੇ ਭੰਡਾਰ ਦੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਖਾਸ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸੱਤਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਲਿਥੀਅਮ ਭੰਡਾਰ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕਰਨਾਟਕ ਦੇ ਮਾਂਡਿਆ ਜ਼ਿਲੇ 'ਚ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਰਵੇਖਣ 'ਚ ਕਰੀਬ 14,100 ਟਨ ਲਿਥੀਅਮ ਦੇ ਭੰਡਾਰ ਹੋਣ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਨਾਗੌਰ ਦੇ ਡੇਗਾਨਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਲਿਥੀਅਮ ਦੇ ਭੰਡਾਰ ਹਨ।
ਟਾਪ ਹੈਡਲਾਈਨ
ਟ੍ਰੈਂਡਿੰਗ ਟੌਪਿਕ
