ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਮਹਾਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਸ਼ਰਮਨਾਕ ਅੰਤ! ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ 'ਚ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਹਾਰ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਬਦਲੇਗਾ
ਵਿਨੇ ਲਾਲ, ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ
ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ, ਜਿਸ ਨੇ ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਸਹਿਯੋਗੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਜਾਪਾਨ, ਜਰਮਨੀ ਤੇ ਇਟਲੀ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ, ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੋਈ ਯੁੱਧ ਜਾਂ ਲੜਾਈ ਨਹੀਂ ਜਿੱਤੀ। ਕੋਰੀਆ ਤੇ ਵੀਅਤਨਾਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸਪੱਸ਼ਟ ਨਤੀਜੇ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਅਮਰੀਕਾ ਪਿੱਛੇ ਹਟ ਗਿਆ। ਹੁਣ ਉਹ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਵੀ ਠੋਕਰ ਖਾ ਕੇ ਵਾਪਸ ਪਰਤਿਆ ਪਰ ਇਸ ਤੋਂ ਚੀਨ ਨੂੰ ਕੀ ਕੋਈ ਸਬਕ ਮਿਲਦਾ ਹੈ?
ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਤਾਲਿਬਾਨ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਹੈ ਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਆਪਣੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ ਉੱਥੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢਣ ਲਈ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਨਿਊਯਾਰਕ ਟਾਈਮਜ਼ ਦੀ ਹੈੱਡਲਾਈਨ ਇਹ ਗੱਲ ਚੀਕ-ਚੀਕ ਕੇ ਕਹਿ ਰਹੀ ਹੈ ਤੇ ਇਸ ਦੀ ਗਵਾਹੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਤੇ ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨਾਂ ਦੀਆਂ ਸਕ੍ਰੀਨਾਂ 'ਤੇ ਚਮਕਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਵੀ ਹਨ। ਅਮਰੀਕਨ ਕਿਵੇਂ ਆਪਣੀ ਪੂਛ ਪੈਰਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਦੱਬ ਕੇ ਭੱਜ ਰਹੇ ਹਨ। ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਐਂਟਨੀ ਬਲਿੰਕੇਨ ਬਿਡੇਨ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦੁਆਰਾ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ 'ਤੇ ਫੌਜਾਂ ਦੀ ਅਚਾਨਕ ਵਾਪਸੀ ਦਾ ਬਚਾਅ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਗੱਲ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਹੀ, ਉਹ ਇਹ ਸੀ: ਇਹ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਾਈਗਨ ਨਹੀਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜਨਤਕ ਮੈਮੋਰੀ ਤੋਂ ਇਹ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੱਥ ਹਟਾਉਣ ਦੀ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਕਿ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਨੂੰ 30 ਅਪ੍ਰੈਲ, 1975 ਨੂੰ ਉੱਤਰੀ ਵੀਅਤਨਾਮ ਵਿੱਚ ਅਪਮਾਨ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ, ਜਦੋਂ ਵੀਅਤਨਾਮੀ ਫੌਜ ਨੇ ਇਸ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ ਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਨੇ ਆਪਣਾ ਦੂਤਘਰ ਸਾਈਗਨ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਬਰਖਾਸਤ ਕਰਨ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਦੀ ਤਤਕਾਲੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਇਸ ਤੱਥ ਤੋਂ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਅੱਜ ਫਿਰ ਉਹੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤਸਵੀਰਾਂ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਖੇਡ ਖਤਮ ਹੋ ਗਈ ਹੈ ਤੇ ਇਸ ਦੇ ਹੈਲੀਕਾਪਟਰ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਤੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਅਨੁਸਾਰ 'ਸਹਿਯੋਗੀ' ਨੂੰ ਕੱਢਣ ਲਈ ਉਡਾਣ ਭਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ 'ਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਲਿਜਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਅਮਰੀਕੀ ਰੱਖਿਆ ਬਲ ਇਸ ਵੇਲੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਤਾਇਨਾਤ ਹਨ। ਉਦੋਂ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੁਸ਼ਟ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਸਨ ਤੇ ਅੱਜ ਉਹ ਭੈਭੀਤ ਇਸਲਾਮੀ ਅੱਤਵਾਦੀ ਹਨ। ਪਰ ਇਹ ਅਮਰੀਕਾ ਹੈ, ਜੋ ਇਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਹਫੜਾ-ਦਫੜੀ ਵਾਲੀ ਜਗ੍ਹਾ ਤੋਂ ਭੱਜ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਸ ਹਫੜਾ-ਦਫੜੀ ਤੋਂ ਜੋ ਉਸ ਨੇ ਖੁਦ ਬਣਾਈ ਸੀ।
ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਹਾਨ ਫੌਜੀ ਮਹਾਂਸ਼ਕਤੀ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਹੋਰ ਵੱਡੀ ਹਾਰ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ। ਸਾਨੂੰ ਇਸ ਨਕਾਰਾਤਮਕਤਾ ਨੂੰ ਘੱਟ ਨਾ ਸਮਝਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਾਹਿਰ ਇਸ ਉੱਚੀ ਕੰਬਣੀ ਨੂੰ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਦੱਸਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਇਸ ਨੂੰ ਸਿਰਫ 'ਸ਼ਰਮਨਾਕ' ਕਹਿ ਰਹੇ ਹਨ ਤੇ ਦੂਸਰੇ ਕਹਿ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਅਮਰੀਕੀ 'ਵੱਕਾਰ' ਲਈ ਧੱਕਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕੀ ਫੌਜ ਦੀ ਅਸਫਲਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਭ ਸੱਚ ਹੈ, ਪਰ ਬਿੰਦੂ ਹੋਰ ਵੀ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਿਰਫ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕੀ ਯੁੱਗ ਦਾ ਅੰਤ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਕਹਿਣਾ ਕਾਫ਼ੀ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਅਮਰੀਕਨ ਛੱਡਣ ਲਈ ਦ੍ਰਿੜ ਸਨ ਤੇ ਬਿਡੇਨ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਲਾਹਕਾਰ ਬਿਲਕੁਲ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਨਹੀਂ ਲਗਾ ਸਕਦੇ ਸਨ ਕਿ ਅਫਗਾਨ ਫੌਜਾਂ ਤਾਲਿਬਾਨ ਨਾਲ ਕਿੰਨੀ ਦੇਰ ਤੱਕ ਲੜ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
ਇਸ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਤੋਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਮੌਜੂਦਾ 'ਬੇਈਮਾਨ' ਦਾ ਕਾਰਨ ਰਣਨੀਤਕ ਸੋਚ ਦੀ ਅਸਫਲਤਾ ਤੇ ਬਿਡੇਨ ਦੇ ਪੂਰਵਵਰਤੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕਾਂ ਦੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲਤਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅਮਰੀਕਨ ਹੈਰਾਨ ਹਨ ਕਿ ਇੱਥੇ 'ਅਰਬਾਂ ਡਾਲਰ' ਕਿਉਂ ਤਬਾਹ ਹੋ ਗਏ। ਇਸ ਨੂੰ ਪਿਛਲੇ 20 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਲੜੀ ਗਈ ਲੜਾਈ ਦੀ ਕੀਮਤ ਦੱਸਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਾਲ ਅਮਰੀਕੀ ਫੌਜ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦੇ ਖਰਚੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਦੇਸ਼ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਯਤਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਅਜਿਹੇ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਯਤਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਤਿਵਾਦ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਵਹਿਸ਼ੀ-ਕਬਾਇਲੀ ਪੱਧਰ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਉੱਠ ਕੇ 'ਆਜ਼ਾਦ ਰਾਸ਼ਟਰ' ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਫੌਜੀਵਾਦੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਪੂਰੀ ਅਗਿਆਨਤਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਮਿਲਟਰੀਵਾਦੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਬਰਬਰਤਾ ਦਾ ਇੱਕ ਰੂਪ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਅਮਰੀਕੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਨੀਤੀ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਇਸਦੇ ਅਜ਼ਾਦੀ ਪ੍ਰਤੀ ਸਮਝੇ ਗਏ ਪਿਆਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।
ਖੌਫਨਾਕ ਸੱਚਾਈ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਸਹਿਯੋਗੀ ਜਪਾਨ, ਜਰਮਨੀ ਤੇ ਇਟਲੀ ਦੀਆਂ ਫਾਸ਼ੀਵਾਦੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਹਰਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਕੋਈ ਸਿੱਧੀ ਜੰਗ ਨਹੀਂ ਜਿੱਤੀ. ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਲੜਾਈ ਵੀ ਨਹੀਂ ਜਿੱਤੀ ਗਈ। ਕੋਰੀਅਨ ਯੁੱਧ (ਜੂਨ 1950 - ਜੁਲਾਈ 1953) ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਸੰਧੀ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਖੜੋਤ ਤੇ ਖਤਮ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਕੌੜੇ ਨਤੀਜੇ ਅੱਜ ਵੀ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ। ਵੀਅਤਨਾਮ ਦੇ ਅਮਰੀਕੀਆਂ ਨੇ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ 'ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ' ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਜੋ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧ ਰਹੇ ਕਮਿistਨਿਸਟ ਖਤਰੇ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਨਿਭਾਉਣ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹੋਣਗੇ। ਫਿਰ ਦੋ ਦਹਾਕਿਆਂ ਬਾਅਦ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਰਾਕ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਜੋਖਮ ਭਰੀ ਗੜਬੜੀ ਸਮਝਿਆ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੱਦਾਮ ਹੁਸੈਨ ਨੂੰ ਉਖਾੜ ਸੁੱਟਣ ਲਈ ਬੰਬ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤੇ, ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਖਿੱਚੇ ਗਏ ਅਤੇ ਆਖਰਕਾਰ ਇਰਾਕੀ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹ ਨੂੰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਟੋਏ ਵਿੱਚੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢਣ ਤੱਕ ਫਾਂਸੀ 'ਤੇ ਲਟਕਾਉਣ ਤੱਕ।
ਪਰ ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਨਾ ਸਿਰਫ ਇਸ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਖੰਡਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ, ਬਲਕਿ ਪੂਰੇ ਲੋਕ ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ (ਜਾਂ ਮੱਧ ਪੂਰਬ) ਨੂੰ ਉੱਥੇ ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਸੁਧਾਰਾਂ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦੀ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਸੁਧਾਰਾਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨਾਪਸੰਦ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਗੋਰੇ ਸਰਵਉੱਚ ਅਤੇ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਸੰਗਠਨ ਖੁੱਲ੍ਹੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਸੀਰੀਆ ਵਿੱਚ, ਇਰਾਕ ਵਿੱਚ ਸੱਦਾਮ ਹੁਸੈਨ ਦੀਆਂ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹੇ-ਲਿਖੇ ਬਸ਼ਰ ਅਲ-ਅਸਰ ਦੇ ਅੱਤਿਆਚਾਰਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਛੋਟੀਆਂ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਲੀਬੀਆ ਵਿੱਚ ਘਰੇਲੂ ਯੁੱਧ ਜਾਰੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਲੀਬੀਆ ਵਿੱਚ ਮੁਅੱਮਰ ਗੱਦਾਫੀ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਪਰ ਅਮਰੀਕੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਨੀਤੀ ਨੂੰ ਇਸਦਾ ਖਮਿਆਜ਼ਾ ਭੁਗਤਣਾ ਪਿਆ। ਰੂਸ ਅਤੇ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਨੇ ਇਸ ਗੜਬੜੀ ਵਾਲੇ ਪੂਰੇ ਘਟਨਾਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਜੋ ਹੋਇਆ ਉਸ ਵਿੱਚ ਅਰਬ ਜਗਤ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਲਝਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਹੁਣ, ਇਸ ਸਭ ਦੇ ਅੰਤ 'ਚ ਇਹ ਵੀਹ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕੀ ਸੈਨਿਕ ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਕਬਾਇਲੀਆਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹਥਿਆਰ ਰੱਖਦੇ ਅਤੇ ਵੇਖ ਰਹੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਇਹ ਦਲੀਲ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹਨ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਸ਼ੀਤ ਯੁੱਧ ਜਿੱਤ ਲਿਆ ਹੈ : ਜੇ ਇਹ ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ ਭੰਗ ਹੋਣ ਦੇ ਤੀਹ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਇੱਕ ਸਾਰਥਕ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਹੈ ਕਿ 'ਗਰਮ' ਜਿੱਤਣ ਦੀ ਬਜਾਏ 'ਠੰਡੀ' ਜੰਗ ਜਿੱਤਣ ਦੇ ਕੀ ਅਰਥ ਹਨ।
ਹੁਣ ਇੱਕ ਗੱਲ ਬਹੁਤ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਕਿ ਫੌਜੀ ਤਾਕਤ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਕਿੰਨੀ ਵੀ ਵੱਡੀ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਇਸ ਦੀਆਂ ਸੀਮਾਵਾਂ ਹਨ ਅਤੇ ਬੇਸ਼ੱਕ ਇਸਦੀ ਇੱਕ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਵੀ ਹੈ। ਇਸ ਐਪੀਸੋਡ ਵਿੱਚ ਦੂਜਿਆਂ ਲਈ ਸਿੱਖਣ ਲਈ ਸਬਕ ਹਨ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਚੀਨ ਲਈ. ਕਿਸੇ ਨੂੰ 'ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਪਾਠਾਂ' ਨੂੰ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਸਮਝਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਜੋ ਅਕਸਰ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਆਸ਼ਾਵਾਦੀ ਸੁਰ ਵਿੱਚ ਬੋਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਅਮਰੀਕਨ ਕਦੇ ਵੀ ਆਪਣੀ ਫੌਜੀ ਹਾਰ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਨਗੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਫੌਜੀ ਜਰਨੈਲ ਸਿੱਖਣ ਵਾਲਾ ਇਕੋ ਇਕ ਸਬਕ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੱਥ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਕਦੇ ਵੀ ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਨਾ ਹੋਣ. ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੱਤਵਾਦ ਵਿਰੋਧੀ ਅਪਰੇਸ਼ਨਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਇਸ ਗੱਲ 'ਤੇ ਰਹੇਗਾ ਕਿ ਉਹ ਗੁਰੀਲਾ ਯੁੱਧ ਕਿਵੇਂ ਲੜਦੇ ਹਨ। ਅਜਿਹੇ ਗੁਰੀਲੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਵੀ ਕੌਮ ਆਪਣੀ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦੀ। ਇਹ ਤੱਤ ਅਲ-ਕਾਇਦਾ, ਤਾਲਿਬਾਨ, ਆਈਐਸਆਈਐਸ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜਿਹਾਦੀ ਸੰਗਠਨਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਯੁੱਧ ਕਹਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਤੱਥ ਨੂੰ ਰੇਖਾਂਕਿਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਕਿ ਭਾਰੀ ਫੌਜੀ ਸ਼ਕਤੀ ਲਾਹੇਵੰਦ ਸਾਬਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇਹ ਹੁੰਦਾ ਸੀ।
ਕੋਰੀਆ, ਵੀਅਤਨਾਮ, ਇਰਾਕ ਤੇ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀਆਂ ਲੜਾਈਆਂ ਦੇ ਉਲਟ, ਜਰਮਨੀ ਉੱਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਜਿੱਤ ਨੇ ਕਦੇ ਵੀ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਦੋਵਾਂ ਦਾ ਇੱਕੋ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਸੀ। ਉਹ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿੱਚ 'ਪੱਛਮੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ' ਦਾ ਝੰਡਾਬਰਦਾਰ ਸੀ। ਇਸ ਦਾ ਸਾਫ਼ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਅਮਰੀਕੀ ਫ਼ੌਜਾਂ ਜਰਮਨੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਜਾਂ ਜਰਮਨੀ ਵਿੱਚ ਅਜਨਬੀ ਜਾਂ ਅਜਨਬੀ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਇਹੀ ਗੱਲ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਤਾਲਿਬਾਨ ਤੇ ਵੀ ਲਾਗੂ ਸੀ। ਪੱਛਮੀ ਮੀਡੀਆ ਵਿੱਚ ਆਮ ਅਫਗਾਨੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਤਾਲਿਬਾਨ ਨੂੰ ਨਾਪਸੰਦ ਕਰਨ ਬਾਰੇ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ. ਪਰ ਤਾਲਿਬਾਨ ਨੇ ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਕੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਪਸ਼ਤੂਨ, ਤਾਜਿਕ, ਹਾਜ਼ਰਾ, ਉਜ਼ਬੇਕ ਅਤੇ ਹੋਰ ਨਸਲੀ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਉਹ ਇੱਕੋ ਸਭਿਆਚਾਰ ਸਾਂਝੇ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨਸਲੀ ਸਮੂਹਾਂ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਤਾਲਿਬਾਨ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਹਟਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਰਾਜਨੀਤੀ, ਵਿਦੇਸ਼ ਨੀਤੀ, ਭੂਗੋਲਿਕ ਲੜਾਈ, ਫੌਜੀ ਰਣਨੀਤੀ ਅਤੇ ਅਜਿਹੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰਨਾ ਕਾਫ਼ੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਮੈਂ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਵਿਸਥਾਰ ਵਿੱਚ ਲਿਖਾਂਗਾ।
(ਨੋਟ- ਉਪਰੋਕਤ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਵਿਚਾਰ ਅਤੇ ਅੰਕੜੇ ਲੇਖਕ ਦੇ ਨਿੱਜੀ ਵਿਚਾਰ ਹਨ। ਏਬੀਪੀ ਨਿਊਜ਼ ਸਮੂਹ ਇਸ ਨਾਲ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸਹਿਮਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸ ਲੇਖ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਸਾਰੇ ਦਾਅਵਿਆਂ ਜਾਂ ਇਤਰਾਜ਼ਾਂ ਲਈ ਇਕੱਲਾ ਲੇਖਕ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੈ।)
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ: Gold Buying Tips: ਸੋਨਾ ਸੋਚ-ਸਮਝ ਕੇ ਖਰੀਦੋ, ਇਨ੍ਹਾਂ 5 ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਕਰੋ ਜਾਂਚ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਹੋਏਗਾ ਵੱਡਾ ਨੁਕਸਾਨ
ਪੰਜਾਬੀ ‘ਚ ਤਾਜ਼ਾ ਖਬਰਾਂ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਕਰੋ ਐਪ ਡਾਊਨਲੋਡ:
https://play.google.com/store/apps/details?id=com.winit.starnews.hin
https://apps.apple.com/in/app/abp-live-news/id811114904
ਟ੍ਰੈਂਡਿੰਗ ਟੌਪਿਕ
ਟਾਪ ਹੈਡਲਾਈਨ
